Araştırma - İnceleme

Türk Öykücülüğünde Mustafa Kutlu

Bu çalışma Türk öykücülüğünün önemli isimlerinden olan Mustafa Kutlu'nun Ortadaki Adam'dan Tufandan Önce'ye kadar uzanan on üç kitaplık öykü serüvenini incelemektedir. Söylemek bile gereksiz ki, bu yazıların onun öykülerini çerçeveleme, bütün boyutlarıyla ortaya serme gibi bir iddiası bulunmamaktadır. Okurla, öyküler/metinler arasındaki mesafenin kapanmasına yardımcı olmak, anlamaya ve açıklamaya çalışmak öncelikli amaçtır. Çalışmada yazar ve eser olabildiğince ayrıştırılmış, şahsiyet/yazar öne çıkarılmamış, eser/metin üzerinde başlayıp biten bir tutum yeğlenmiştir. Yani bu kitap Mustafa Kutlu üzerine değil, Mustafa Kutlu'nun öyküleri üzerinedir. Bu anlamda biyografik, monografik bir yönü bulunmamaktadır. Tematik yanları ağır basan yaklaşımla bütüncül bir sonuca ulaşılmak istenmiştir. Genel olarak hiçbir eleştiri disiplinine bağlı kalınmadan, sadece okuma sürecinde açılan kapılar izlenmiş, her yazı bir sonraki yazıyı beslemiş ve süreç böylece tamamlanmıştır. Yazarın seçtiği yöntemin doğru olup olamadığı tartışılmamış, seçilen yöntem kendi mantığı içinde incelenmiştir. Yazılar kesin kanaatlere değil, çözümlemeye yaslanmıştır. Ayrıca yargılamak ve ona bir yer tayin etmek gibi edebiyat dışı tavırlardan uzak durulmuştur.

Türk Roman ve Hikayesinde İkinci Dünya Savaşı

Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı, Milli Mücadele gibi arka arkaya savaş felâketini yaşamış ve sonunda bağımsız bir devlet kurmayı başarmış olan Türkiye, II. Dünya Savaşı'na girmese de 1939-1945 yılları arasında özellikle ekonomik açıdan çok zor bir dönem geçirmiştir. Sınırlarımıza kadar dayanan bu savaş Türk insanının yaşamını alt üst etmiştir. Edebiyatın aslî türlerinden olan roman ve hikâye türleri hayatın aynası gibidirler. Sosyal ve siyasî olayları edebî eser için birer malzeme sayan yazarlarımız eserlerinde II. Dünya Savaşı'na da yer vermişler, bu savaşın ekonomik, sosyal ve ferdî açılardan Türk insanını ne şekilde etkilediğini işlemişlerdir. II. Dünya Savaşı'nın Türk Edebiyatı'na nasıl aksettiği makale boyutundaki birkaç çalışmada incelenmiş, konuyla ilgili geniş bir araştırma yapılmamıştır. Bu kitap, özellikle II. Dünya Savaşı'nın ağır şartlarını yasamış olan yazarların kaleminden çıkan roman ve hikâyeler üzerine yapılmış bir araştırmanın ürünüdür.

Uşaklıgilin Romanlarında Batılı Yaşayış

Batılı manada ilk romancımız olan Halit Ziya’nın eserleri hala aranmakta ve okunmaktadır. Prof. Dr. Zeynep Kerman bu çalışmasında Uşaklıgil’in romanlarına yansıyan “Osmanlı Batılılaşması”ndan unsurlar aktarıyor. Eser, Halit Ziya Uşaklıgil’in romanlarında görülen batılı yaşayış tarzını dört bölümde ele alarak inceliyor. Birinci bölümde yazarın batı ve batı edebiyatlarıyla ilişkisi, tercüme ve telif eserleri; ikinci bölümde romanlarındaki şahısların batıyla ilişkileri ortaya konuyor. Tanzimat’tan sonra yazarların eserlerinde dünyevî saadet, para ve maddî kazanç konuları önem kazandığından üçüncü bölüm, geçim, para, iş ve kazanç hayatına ayrılmıştır. Benimsediği realist akım dolayısıyla kahramanlarının karakterlerini daha iyi belirtmek için Halit Ziya, iç ve dış mekâna, kılık, kıyafet ve dekora büyük önem verir ve bu unsurları şahısların karakterlerini oluşturmada ustalıkla kullanır; dördüncü bölümde bu unsurlar işleniyor.

Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi

Edebiyat ve eğitim fakültelerinin “Eski Türk Edebiyatı Tarihi” derslerinde okutulmak üzere ilk olarak 2004 yılında yayımlanan Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi, beklenenin üzerinde bir ilgi görerek kısa zamanda sahasının vazgeçilmez kitaplarından biri haline geldi. İlk baskının önsözünde “Eserin amacı, edebî türleri kronolojik bir düzen dahilinde kendi aralarında tasnif ederek öğrenciyi edebiyat tarihimizin ana hatları ve seyri hakkında kısaca bilgilendirmek ve bu sahada çalışanlara en yeni bibliyografya bilgisini aktarabilmektir.” denmiş ve her yeni baskıda özellikle son yıllarda üniversitelerde hazırlanıp henüz yayımlanmamış yüksek lisans ve doktora tezleri dahil en güncel bibliyografyanın okuyucuya yansıtılmasına özen gösterilmiştir. Ancak her defasında zenginleşerek artan bu ilavelerle kitabın bir süre sonra üniversitelerin Türk edebiyatı tarihi müfredatını aşacağı ve öğrencinin öncelikle edinmesi gerekli edebiyat tarihi bilgilerinin hayli üzerinde bir yük oluşturacağı anlaşılmaktadır. Bu düşünceyle üniversite öğrencilerinin sadece lisans seviyesinde edebiyat tarihi müfredatını karşılaması amacıyla muhtasar bir kitap oluşturma ihtiyacı doğmasıyla Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi’nin bu ve bundan sonraki baskıları sürekli muhtevası artan bir kitap olmak yerine, kısmen kısaltılmış ve zarurî güncellemeleri içeren bir ders kitabı olarak kalırken, eserin 2007 yılı için genişletilmiş olarak hazırlanan yeni baskısı ve bundan sonraki baskıları Eski Türk Edebiyatı Tarihi adıyla, yüksek lisans ve doktora seviyesindeki öğrencilerle akademisyenlere hitap edecek şekilde olmasına karar verilmiştir. İçindekiler İSLÂM ÖNCESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI/ 13 Hunlar Çağına Ait Siyasi Mektup ve Türkü Tercümeleri/ 13, Göktürk Abideleri/ 14 Uygurlar/ 15, Kaynakça/ 16 KARAHANLI DÖNEMİ EDEBİYATI/ 18 Balasagunlu Yûsuf/ 18, Kaşgarlı Mahmûd/ 19, Edib Ahmed/ 20, Ahmed Yesevi/ 21 Hakim Süleyman Ata/ 23, Kaynakça/ 25 GAZNELİLER DÖNEMİ/ 28 Kaynakça/ 30 SELÇUKLU DEVLETİ DÖNEMİ/ 32 Kaynakça/ 35 ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ DÖNEMİ/ 39 Evhadüdddin-i Kirmani/ 45, Yunus Emre/ 45, Mevlânâ Celâleddin-i Rûmi/ 47 Sultan Veled/ 51, Hoca Dehânni/ 53, Nâsıri/ 55, Hacı Bektaş Veli/ 56,Kaynakça/ 58 XIV. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 65 HAREZM’DE EDEBİYAT/ 66 Rabguzi/ 67, Kerderli Mahmûd/ 68, İslâm/ 69, Kutb/ 69, Hârzemi/ 70 MEMLÛK SAHASI KIPÇAK TÜRKÇESİ/ 71 Seyf-i Serâyi/ 71, Ebû Hayyân/ 72, Hüsam Kâtib/ 73 KUMAN SAHASI KIPÇAK TÜRKÇESİ/ 73 XIV. YÜZYIL AZERÎ EDEBİYATI/ 74 Hasanoğlu/ 75, Ahmed Bin Veys/ 75, Nesimi/ 75 XIV. YÜZYIL OSMANLI EDEBİYATI/ 77 Şeyyâd Hamza/ 78, Ahmed Fakih/ 81, Gülşehri/ 83, Âşık Paşa/ 85, Ahmedi/ 87 Kadı Burhaneddin/ 89, Hoca Mes’ûd/ 91, Eflâki/ 93 XIV. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎ YAZARLARI VE ESERLERİ/ 94 XIV. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 101 Kaynakça/ 104 XV. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 109 XV. YÜZYIL ÇAĞATAY EDEBİYATI/ 112 Ali Şir Nevai/ 114 XV. YÜZYIL AZERÎ EDEBİYATI/ 118 XV. YÜZYIL OSMANLI EDEBİYATI/ 118 Ahmed-i dâ’i/ 125, Şeyhi/ 128, Ahmed Paşa/ 131, Necâtibey/ 133, Avni/ 135 Adli/ 136, Sultan Cem/ 137, Şehzade Korkud/ 138, Adni/ 138 Nişancı Mehmed Paşa (Karamanî)/ 140, İvâz Paşa-Zâde Atâ’i/ 140, Cemali/ 141 Karamanlı Nizâmi/ 142, Kemâl-İ zerd (Saruca Kemâl)/ 143, Melihi/ 144, Mesihi/ 145 Hamdullah Hamidi/ 145, Zeyneb Hanım/ 148, Mihri Hatun/ 149, Eşrefoğlu Rûmi/ 149 XV. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎ EDEBİYATI/ 150 Dini-Ahlâki-Tasavvufi Mesneviler/ 152, Aşk Mesnevileri/ 157, Tarihi, Destani ve Menkabevi Mesnevileri/ 159, Sergüzeştnâme ve Hasbihâller/ 163 XV. YÜZYIL ANADOLU SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 166 Kaynakça/ 170 XVI. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 177 XVI. YÜZYIL ÇAĞATAY EDEBİYATI/ 179 XVI. YÜZYIL AZERÎ EDEBİYATI/ 181 Fuzuli/ 182 XVI. YÜZYIL OSMANLI SAHASI EDEBİYATI/ 189 Zâti/ 198, Hayâli Bey/ 200, Bâki/ 202, Nev’i/ 204, Lâmi’i/ 206, Kemâl Paşa-Zâde/ 208 Figâni/ 209, Muhibbi/ 210, Hubbi Hatun/ 211, Celili/ 212 XVI. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎLERİ/ 214 Dini-Ahlaki-Tasavvufi Mesneviler/214, Aşk Mesnevileri/ 217, Tarihi, Destani Menkavebi Mesneviler/ 220 XVI. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 223 Tarihler/ 223, Biyografi Eserleri/ 224, Şuara Tezkirleri/ 225, Şerhler/ 229, Diğer ensur Eserler/ 230, Kaynakça/ 231 XVII. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 241 XVII. YÜZYIL ÇAĞATAY SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 243 XVII. YÜZYIL AZERÎ SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 244 XVII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 246 Klâsik Üslûp/ 248, Sebk-i Hindi/ 248, Hikmeti Tarz/ 250, Mahalli Tarz/ 251 Gani-Zâde Nâdiri/ 252, Nef’i/ 253, Nev’i-Zâde Atâ‘i/ 256. Şeyhülislam Yahyâ/ 257 Şeyhülislam Bahâyi/ 259, Nâ’ili-i Kadim/ 260, Neşâti/ 262, Fehim-i Kadim/ 263 Nedim-i Kadim/ 264, Nâbi/ 265, Bosnalı Sâbit/ 267,Hâleti/ 263 XVII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎLERİ/ 270 XVII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 278 Tezkireler, Biyografik ve Bibloyografik Eserler/ 278, Tarihler/ 281, İlmi Eserler/ 282 Veysi ve Nergisi’nin Eserleri/ 283, Seyahatnameler/ 285, Şerhler ve Diger Mensur Eserler/ 285, Kaynakça/ 286 XVIII. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 291 XVIII. YÜZYIL ORTA ASYA SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 295 XVIII. YÜZYIL AZERÎ SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 296 XVIII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 297 Nedim/ 305, Râgıp Paşa/ 307, Kâni/ 308, Seyyid Vehbi/ 310, Sünbül-Zâde Vehbi/ 312, Fıtnat Hanım/ 314, Şeyh Gâlip/ 315 XVIII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎLERİ/ 317 XVIII. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 326 Tezkireler, Biyografik ve Bibiliyografik Eeserler/ 326, Tarihler/ 333, Surnameler/ 334, Sedaretnameler/ 335, Seyahatnameler/ 336, Münşeât Mecmuaları/ 336, Şiir ve Şair Hakkında Eserler/ 337, Dini, Tasavvufi Ahlaki Eserler/ 338, Şerhler ve Lügatler/ 339, Kaynakça/ 340 XIX. YÜZYILA GENEL BAKIŞ/ 347 XIX. YÜZYIL ORTA ASYA SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 350 XIX. YÜZYIL AZERÎ SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 352 XIX. YÜZYIL OSMANLI SAHASI TÜRK EDEBİYATI/ 353 Eenderunlu Vâsıf/ 356, Keçeci-Zâde İzzet Molla/ 358, Leskofçalı Gâlip/ 359 XIX. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MESNEVÎLERİ/ 361 XIX. YÜZYIL OSMANLI SAHASI MENSUR ESERLERİ/ 364 Şuara Tezkireleri/365, Biyografi Eserleri /367, Tarihler/ 369, Sefaretnameler/370, Seyahatnameler/370, Lügatlar/371, Kaynakça/372

Yahya Kemal

Tanpınar'ın hayatının son yıllarında yazdığı, fakat tamamlayamadan vefat ettiği, Yahya Kemal üzerindeki bu tek bütün çalışmayı Mehmet Kaplan şöyle tanıtmaktadır: "Yahya Kemal kitabını okurken Yahya Kemal'i Zeynep Hanım Konağı'nda, İstanbul kahvehanelerinde, dost evlerinde yaşarken, konuşurken, hatıralarını anlatırken, fikrini ve nüktelerini söylerken görürsünüz. Tanpınar Yahya Kemal'in sohbet ve makalelerinde ileri sürdüğü fikirlere geniş yer ayırır. Düşüncelerine hakim olan 'kaynaklar meselesi' üzerinde durur. Şiirlerinin tahliline de önem vermiştir. Tanpınar'ın Yahya Kemal'in dili, şekil ve imajları üzerinde ileri sürdüğü fikirler çok önemlidir. Tanpınar imajları incelerken Freud, bilhassa Gaston Bachelard'ın görüşlerine dayanır".

Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat'tan Cumhuriyet'e (1839-1923)

Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat'tan Cumhuriyet'e İnci Enginün'ün daha önce yayınlanan Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatıadlı kitabıyla birlikte 19. ve 20. yüzyıl edebiyatına toplu bir bakıştır. Bu edebiyat tarihinde ağırlık herşeyden önce eserlere verilmiş, dönemin ve yazarların özelliklerine ancak eserler gerektirdiği takdirde temas edilmiştir. Yeni Türk Edebiyatı 19. ve 20. yüzyılların bütün karışıklığını yansıtır. Hayatın her alanında görülen güçlü geleneğine sahip eski ile henüz geleneklerini oluşturmamış yeninin çatışmaları veya bir arada birbirinden ayrı yaşamalarını bu dönemin özellikle romanından öğrenmek mümkündür. Saf edebiyat denemeyecek, bazen öğretici, bazen ahlakçı, bazen de sadece edebiyat kaygılarıyla hareket eden yazarların ortaya koyduğu eserlerin pek çoğu hâlâ araştırıcıları beklemektedir. İnci Enginün bu kitabında gazetenin edebiyat üzerindeki etkisini göstermeyi amaçladığı gibi türleri de kendi içinde müstakil olarak ele almıştır: Nesir, roman ve hikâye, şiir, tiyatro ve tenkit. En büyük çatışmanın güçlü geleneği dolayısıyla şiir alanında yaşandığı edebiyat dünyasında uzunca bir gezintiyi andıran kitapta, çok iyi tanınan yazarlar gibi, bu tür incelemeye ilk defa girenler de bulunuyor.

Yirmi Yılın Ardından Mehmet Kaplan

Mehmet Kaplan başkalarının zevki için değil, kendi için yazdı, Türkiye için, öğrencileri için yazdı. Yetmişbir yıllık hayatının, kırkaltı yıllık hocalık döneminde 23 eser yayınladı. Asistanları ile beraber 9 kitap hazırladı ve neşretti, üç edebî eseri sadeleştirerek günümüze kazandırdı. 1400'ün üzerinde makale-deneme yayınladı. 18 doktora öğrencisi, sahalarında Türkiye'nin önemli hocaları oldular. Onlar da ülkenin dört bir köşesinde 'ocak' yaktılar, öğrenci yetiştirdiler. Mehmet Kaplan'ı ebediyete uğurladığımızın üzerinden yirmi yıl geçti. Hemen her yıl öğrencileri Türkiye'nin birkaç yerinde hocanın farklı yönlerini, hocayı tanımayan genç nesillere anlattı. Elinizdeki kitap; İstanbul Marmara ve Mimar Sinan Üniversiteleri Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyelerinin, hocalarının vefatından yirmi yıl sonra beraberce hazırladıkları toplantıdaki konuşmalardan oluştu.

Eşimi Seviyorum

Tartışmasız, gürültüsüz ve huzurlu bir aile ortamını kim istemez? Hepimizin hayalini ideal bir aile yuvasını kurmak süsler. Ama çoğu zaman yüreğimizi bunu başaramayacağımız korkusu sarar. Aile hayatımızın Cennet hayatından bir köşe olmasını nasıl temin edebiliriz? Mutlu bir aile için eşler birbirlerine karşı nasıl davranmalıdır? Aile içindeki tartışmları nasıl azaltabiliriz? Hepimizi yakından ilgilendiren bu soruların günlük hatyatımızdan bulabileceğimiz cevaplarını, bir de bu eserle hatırlamak istemez misiniz? İşte bu eser bu konuda yapılan bir araştırmanın ürünüdür.

İnancın Zaferi Çanakkale

Çanakkale’de düşman, hem teknik açıdan hem de silah, mühimmat, gıda ve giyecek açısından mükemmeldi. Dünyanın en güçlü armadası ve en eğitimli ordusuydu. Osmanlı Devleti ise ne askerlerinin karnını doyurabiliyor ne de onlara yeterli mühimmat verebiliyordu. Buna rağmen imkânsızı başardık! Peki, tek dişi kalmış canavarın yenilmesi nasıl mümkün olabildi? Osmanlı, yıllarca emek vererek imanlı, yürekli, fedakâr, cefakâr insanı yetiştirmiş, o insan da imkânsızlıklardan imkân çıkararak Çanakkale Zaferi’ni kazanmıştır. Bu eser; imkânsızlığa teslim olmayan, yokluğa boyun eğmeyen, böylece bir milletin yeniden dirilişine ruh üfleyen besmeleli dudakların, imanlı yüreklerin hikâyesini anlatıyor. Topun tüfeğin değil, çelik gibi iman dolu göğüslerin, su gibi berrak zihinlerin, ok gibi hedefe kilitlenmiş kararlı iradelerin hikâyesi… Bu hikâyeden arta kalan: Ne kadar Seyit Onbaşı yetişirse, o kadar Ocean zırhlısı batacaktır!

Parçalanmış İmgeler Suriye`de Militan Putkırıcılığın Kökenlerine Yolculuk

Putkırıcılık, Hıristiyanlığın ilk dönemlerinin sınırları içerisinde yapılan doktrinsel veya teolojik muğlâk bir tartışmanın ötesine pek geçmeyen, araştırılmayan veya en iyi ihtimalle sadece küçük bir grup bilim adamı tarafından ele alınan, açıklanması zor, irrasyonel tarihi patlamalardan biriydi. Sekizinci asırda putperest karşıtı hareketler Hıristiyanlar arasında baskın güç olmuşlar, ikon parçalayan imparatorlar Bizans`ı idare edip dinî imgeleri bastırmışlardı. İlk Bizans putkırıcılarının bir asrı aşkın bir süre boyunca geliştiği dünyayı anlamak, bunları besleyen daha geniş dünyayı idrak etmek benim için elzemdi. Şam`ın ve Halep`in dar sokaklarında, bu iki şehrin arasındaki daha küçük kasaba ve şehirlerde dolaşırken ve güneşin yaktığı çöl harabelerini gezerken veya harap olan kalelerin tepesinde dikilirken söz konusu kanaat bende hâsıl oldu. Suriye`de bu anlayışın temellerini bulduğuma inanıyordum. İşte bu yüzden İkonoklast yani Putkırıcılık hareketi elinizdeki kitabın ana konusu oldu. Müslüman olduktan sonra çok daha iyi anladım ki her türlü putperestliğe karşı olmak İslam`ın en önemli mesajlarından biridir. Teorik ve entellektüel merakımla başlayan bu araştırma benim için yeni bir anlam kazandı, manevî kişiliğimin bir parçası oldu. Bu sebepledir ki birçok tarihçinin aksine, sözkonusu hareketin yükselişini, o zamanlar Doğu Roma İmparatorluğu`nun parçası olan Suriye topraklarında İslam`ın yükselişine bağladım. Ancak Suriye ziyaretim süresince önüme bambaşka, hiç ummadığım konuların, dünyaların açılması, çalışmanın yönünü de etkiledi. Ve günümüzden geçmişe uzanan çizgide Putkırıcılık hareketinin izini sürme çabalarım elinizdeki kitabı meyve verdi. Bu serüvenimde olayları, şahısları ve mekânları beraberce tanımaya var mısınız?

Çağdaş İnkarcılığın Eskiçağ Silahı Reenkarnasyon

Reenkarnasyon nedir, ne değildir? Reenkarnasyon inancının asıl hedefi nedir? Parapsikolojinin deneyleri ve buluşları reenkarnasyonu destekliyor mu? Geçmişten günümüze reenkarnasyon nasıl geldi? Reenkarnasyon inancında temel esaslar nelerdir? Ruh-cin çağırma ve hipnoz seanslarının gerçek yüzü nedir? Reenkarnasyon ilkeleri akıl ve bilimle çatışıyor mu? Bilim adamları reenkarnasyonu nasıl değerlendiriyor? Reenkarnasyon İslam inançları ile bağdaşabilir mi? Reenkarnasyona delil olarak getirilen Kur`ân ayetlerini nasıl anlamalı? Hipnoz reenkarnasyona delil olabilir mi? Yoga ve meditasyon merkezlerinin perde arkasında neler yapılıyor? Kökleri eski çağlara kadar uzanıp çağdaş inkârcıların can simidi gibi sarıldıkları reenkarnasyon konusunda akla gelen daha pek çok soru. Ve bu sorulara verilen doyurucu ve bilimsel cevaplar bu kitapta.

Batı Türkü Tanıdıkça

İslam`ın getirdiği diriltici hamle sayesinde Türkler, İslam`ın daha geniş alanla-ra ulaşmasında taşıyıcılık görevi üstlenerek büyük bir misyonun hak sahibi oldu. Batı dünyasının bu realiteyi, Müslüman olan kendi soydaşları için “Müslüman oldu” demek yerine, “Türk oldu” diyerek bir etnik aidiyet terimi hâline getirmesi dikkate şayandır. Bu tarihi miras sebebiyle Türkiye`yi, Selçuklu`nun ve Osmanlı`nın dışında dü-şünmemiz mümkün değildir. “Batı Türk`ü Tanıdıkça” kitabında görüşlerine yer verilen Batılı aydınlar, kendi ülkelerinin aşırılığa kaçan düşmanlık duygularından sıyrılarak gerçeği gören insanlardır. Bunlar içerisinde Türkiye`yi ve Türk insanını tanımadan önce bize nefret ve düşmanlık duygusuyla bakanların, gelip tanıdıktan sonra bizim bir parçamız hâ-line geldiklerini göreceksiniz. Bu eser, bizde Batı`ya toptan düşmanlık duyanlar ile Batı`da aynı şekilde bize önyargı ve nefretle bakanlara bir iyi niyet penceresi açmak gayretinin sonucudur… Umarız, bu yönde bir ilk olan bu çalışma, bizdeki bir kısım aydının inanç kör-lüğüne ve tarihine sırt dönme inadına karşı uyarıcı bir görevi gerçekleştirerek maksadına hizmet etmiş olur…

Batı İslamı Tanıdıkça

Batı’da İslam hakkında beliren menfî görüşler İslam’ın doğuşunu takip eden asrın hemen ardından başladı. Bu olumsuz yaklaşım on birinci asrın sonlarına doğru Haçlı seferleri olarak kendini gösterdi. O yıllarda fakir ve gelişememiş olan Batı idi. Hemen yanı başlarında ise yüksek medeniyet unsurları ve refah seviyesiyle Müslümanlar bulunuyordu. Ancak Batı dünyası yanı başında filizlenen bu harekete sıcak bakıp, kendisi için “besleyici ve yönlendirici” olarak göremedi. Aksine gelişmeleri hep “kaos” olarak algıladı. Bunun içindir ki kendini ve kendi değerlerini korumak uğruna başvuracağı tek silah olarak Haçlı Seferleri’ni gördü. Ne var ki, Haçlı Seferleri’yle, üç asrı bulan kanlı boğuşma şeklinde ve onun devamında yedi asır boyunca devam eden soğuk savaş tarzındaki direnmeden arzu ettiği sonucu alamadı. Hıristiyanlığı bu defa misyoner faaliyetiyle yayarak İslam’ı olduğu yerde eritmeyi denedi. Bundan da beklediğini bulamadı. Batı dünyasının hasmane yaklaşımları ve düşmanca tavırlarının olumlu neticeleri de oldu. Başta savaşlar olmak üzere, müsteşrik ve misyoner organizasyonlarıyla, İslam’ı ve Müslümanları bir taraftan yok etmeye çabalarken, öbür taraftan tanıma şansını yakaladı. İşin gerçeği İslam diniyle ilgili kaleme alınan kitapların tamamında düşmanca bir yaklaşım söz konusu değildi. Batı’da pek çok dürüst aydın farklı bir yaklaşım sergiledi. Yazdıkları eserlerde İslam’a ve Müslümanlara yapılan haksızlıklar üzerinde durdular. Goethe, Tolstoy, Voltaire, Guenon, Hitti, Garaudy, Schimmel, Bucaille, Hofmann, Lings, Rosenthal, Fuller’in de içinde bulunduğu 55 Batılı düşünür. Onlar İslam’a ve Müslümanlara doğru bir bakış açısıyla baktılar ve tanıdılar. Eserlerinde İslam düşmanlığına asla yer vermediler. Onlar İslam’ı tanıdılar.Onlar bizi tanıdılar. İşte bu kitap, bizim de onları tanımamız için kaleme alındı.

Evrim ve Yaratılış

İnsan, kendisinin ve kâinatın manasını öğrenmek istemiş, yaratılışın sırrını çözmeye çalışmıştır. İnsanlık önünde bu vadide iki yol açılmış ve günümüze kadar süregelmiştir. Birisi, semavî dinlerin bu kâinat ve özellikle insanın mahiyeti hakkında beyanları ile bunları teyit ve tasvip yönünde ileri sürülmüş fikirlerdir. Diğeri ise, çoğu zaman bir görüşü tekzibe yönelik, tamamen mekanistik ve materyalist bir felsefenin hâkim olduğu bir düşüncedir. Kâinat ve içindeki varlıklarla alakalı, insanlık tarihi boyunca ileri sürülmüş fikir ve düşünceler, yukarıda ifade edilen iki temel görüş etrafında cereyan etmiş olmakla beraber, zaman zaman bu farklı iki kanaati uzlaştıran felsefi ekoller gelişmiştir. Bu kitapta, okuyucunun isabetli karar verebilmesine yönelik büyük çaba gösterildi. Ele alınan her konunun ardından o konuyla ilgili hatalı ve aksak yönler belirtilmeye çalışıldi. Farklı evrim görüşleri yanında ana hatlarıyla yaratılış düşüncesine yer verildi. Hemen bütün ifadelerin ilgili sahadaki literatürlerle desteklenmesine özen gösterildi.

Geleneksel ve Modern Hurafeler Kıskacında Kadın

Kadınlar, çocuklar ve yoksullar “evrensel mazlum üçlüsü” olarak anılır. Bu sebeple bu üçü ile ilgili her konuda söz söylerken ve eylem yaparken titrenmesi; hakları konusunda, hesap gününün dehşeti hatırda tutularak adil ve cömert olunması gerekir. Her nerede bir insana hakkı olan verilmezse orada bir zulüm vardır. Zulmün olduğu yere rahmet gelmez orada dualar cevap bulmaz. Kendileri çevrelerine zulmedenlerin, kendilerine yapılan zulümlerden şikâyet ederken bunları hatırlamaları gerekir. Bu kitapta belirttiğimiz üçlüden kadınlar ele alınıyor. Kadın bakış açısıyla, kadın dünyasının perdeleri, pencereleri ve kapıları aralanıyor. Kadınların sorunları, sıkıntıları, bunların sebepleri, bunların kadınları nasıl etkilediği; giderilmesi için yaşayanların, şahit olanların, yol göstericilerin, düşünürlerin, önderlerin hangi çözüm yollarını koydukları dile getiriliyor. Yazarın böyle bir çalışmayı ortaya koyabilmek için en büyük hedefi bazı gönüllerde bir “kelebek etkisi” bırakabilmek. “Bir tek gönülde bile bu etkiyi yapabilirsek, kendimizi başarılı olmuş kabul edeceğiz, hâlbuki ulaşabileceğimiz tüm gönüllere talibiz” diyor

Kendini Tüketme Sade Yaşa Mutlu Ol!

Kitlesel üretim, Batı kaynaklı bir gelişme. Ama kitlesel tüketim tüm dünyayı ilgilendiriyor. Çünkü insanlık, özellikle son yarım yüzyıl içinde "Hedef Kitle" olarak görüldü ihtiyacının çok çok üzerinde tüketime yönlendirildi. Medya organlarında boy gösteren renkli ve şatafatlı reklamlar, geniş kitlelere örnek gösterilen yapay şöhretler, tüm insanlığı aynı noktada, "Tüketim" eksenli bir yaşam tarzında birleştirdi. Zaman içinde tüketim ortak bir kültür, bir anlayış, hattâ bir bağımlılık haline geldi. İnsanlar ihtiyaçları olsa da olmasa da, sürekli bir şeyler almayı, her fırsatta bir şeyler tüketmeyi bir zorunluluk olarak görmeye, hissetmeye başladılar. Çünkü tüketim, "Mutluluk!" kılıfına sarılarak sunulmuştu. Ve tüm insanlık "gerçek mutluluğa ulaşma" adı altında kitlesel bir yarışa sokuldu. Bu yarışta tek kural vardı: "Ne kadar tüketirsen, o kadar mutlu olursun!" Peşinde koştuğumuz mutluluk, ne gariptir ki bizden hep kaçıyor. Tam "Yakaladık!" derken, elimizden kaçıveriyor. Bu kez dışarıdan bize "Daha hızlı ve daha hırslı tüket!" komutu geliyor. Biz farkında olmadan bu emre amade oluyoruz ama mutluluk yine bir hayalden ibaret oluyor... Elinizdeki bu kitap, kendimizi tüketmemeyi, hızlandırdığımız hayatımızı yavaşlatmayı, mutluluk adına elimize tutuşturulan tüm fazlalıklardan kurtulmayı ve peşinden ısrarla koşup ta yakalayamadığımız mutluluğu yakalamayı öneriyor. Gerçek Mutluluk sadelikte... Hayatı hızlı değil, hazlı; insanca ve insana yakışır bir tarzla yaşamakta...

Meşveret Geleneğimiz ve Demokrasi

Meşveret akılların birleştiği zemindir. Ortak akılla makulde buluşmaktır. Bu eser, ortak aklın dününü, bugününü ve meşveretin birlikte yaşamayı kolaylaştıran gücünü ortaya koyuyor. Tarihi tecrübeden yararlanarak usulüne uygun yapılan istişarelerin, demokrasi kültürünün yerleşmesi açısından ne kadar önemli olduğu gözler önüne seriliyor. Milletimizin, dini ile çağdaş demokratik düzen arasında tercih yapmaya zorlanmasının yanlışlığı; aslında insanımızın dindar kalarak demokratik düzene katılmasının mümkün olduğu kitabın sunduğu perspektifle daha iyi anlaşılmış olacak.

Varlığın Sınırlarında Esrarlı Yolculuk

Varlığın sırrı ve hakikati nedir? Maddenin arkasında mikroskoplarımızın fark edemediği hangi dünyaların gizlendiğini biliyor muyuz? Madde nasıl yaratılıyor? Boşluklar gerçekten boş mudur? Zaman ile uzayın anlamını biliyor muyuz? Kâinat yaratılırken hangi aşamalardan geçti? Evreni nasıl bir kıyamet bekliyor? Satırlar arası seyahatimizde ilmin baş döndürücü gelişmelerinin rehberliğinde bu ve benzeri daha birçok soruya cevaplar buluyoruz.

Nil'de Ölüm - Küresel Isınma

Uzm. Dr. Köksal Pabuçcu - İlknur Pabuçcu Binlerce yıl önce Mısır"da, iklim değişikliklerinin yol açtığı büyük bir kıtlık ve yoksulluğun yaşandığı tespit edildi. Bu dönemde büyük medeniyetler yerle bir olurken; İnsanlar, yaşanan kıtlık ve açlıktan, çocuklarını yiyecek duruma geldiler! İklimlerde meydana gelen ani değişiklikler, tıpkı doğal afetlerdeki gibi tüm canlıların ve insanların yok oluşuna neden olabilmektedir" Bilim adamlarının, gelecekte dünyamız için kaçınılmaz olarak, ortaya koyduğu bir gerçek var: "Küresel Isınma ve iklim değişiklikleri" Gezegenimizin hali hazırdaki durumu, dünyayı artık geri dönülmez bir yola sürüklemiştir. Elli yıl sonra, bazı ülkelerin sular altında kalarak haritadan silineceği tahmin ediliyor" Yeryüzünde kuraklığın artacağı, sınırların su savaşlarıyla şekilleneceği hesap ediliyor" Belki de dünyamız, geçmişte olduğu gibi açlık ve sefalet, kuraklık ve dondurucu soğuklarla mücadele edecek!

Gizemli ve Muhteşem Bir Sağlık Sırrı: Mesir Macunu

Bir rivayete göre, Yavuz Sultan Selim"in eşi ve Kanuni Sultan Süleyman"ın annesi Hafsa Sultan, Manisa"da bulunduğu bir sırada hastalanır. Hastalığı ciddidir. Birçok hekime muayene olan Hafsa Sultan bir türlü iyileşemez. Son olarak kendisinin kurduğu Sultan Külliyesinin idaresinde bulunan Merkez Efendiye müracaat ederler. Merkez Efendi 41 adet baharat ve bitkiden meydana gelen bir karışım hazırlayarak bu karışımın macun haline getirilmesini bizzat sağlar. Hafsa Sultan, bu macun sayesinde kısa sürede şifa bulur ve bu macunun Nevruz günü halka dağıtılmasını emreder. O günden itibaren bu tören bir şenlik havasında her yıl tekrarlanır. Dr. Recai Yahyaoğlu, bu çalışmada Mesir macunuyla ilgili şu konulara değiniyor: Macunlar insan sağlığında ne zamandan beri ve niçin kullanılıyor? Tarihten günümüze Mesir macununun hikayesi ve tedavideki değeri. Mesir macununun keşfedilmesinde adı sürekli ön plana çıkan Merkez Efendi ve Hafsa Sultan kimdir? Mesir macununun içindeki etken maddeler hangi hastalıklara faydalıdır?

Bilim Nereye Koşuyor?

Elinizdeki kitapta bilim dünyasından bir buket sunuluyor. Ancak bu eser, akademik bir çalışma olmadığı için, burada teoriler yok. Sadece bazı teorilerin gerçek hayatla kesişimleri var. Özellikle geri kalmışlığımızın izahı, batının bize bakışı, eğitim meselemizin çözümü, üniversite-sanayi işbirliği gibi konulara ışık tutan kitapta, bir takım güncel sorulara da cevap aranıyor. Mesela; teknolojiden korkulur mu, bilgisayarlar düşünebilecek mi, doğal kaynaklar tükenecek mi, nükleer enerjiden korkmak gerekir mi, insan kopyalanabilir mi?

İslam ve Bilim

"İslam ve Bilim", uzun bir araştırma ve çalışmanın ürünüdür. Kur`an`ın ilk ayeti olan "Oku!" emriyle tüm insanları uyaran ve uyandıran İslam dini, bilginin, bilip öğrenmenin çalışma ve ilerleme yolunun "okumak"tan geçtiğini 1400 sene önce bildirerek dünyaya ışık tutmuş, bu ilahi emrin bilincinde başlatılan bilimsel çalışma ve araştırmalar İslam dünyasının aydınlık çağını doğurmuştur. İslam`ın gelmesinden sonra Orta Çağa damgasını vuran İslam medeniyeti, dinimizin bilimsel incelem yapmaya açık olduğunu, insanlığın ilerleme ve yükselmesine engel olmadığının belgesidir. Konuyla ilgili tarafsız Batılı bilim adamlarının bizzat araştırma, tespit ve itirafları, bu konuda açık bir kanıttır.

Gerçekleşen Rüyalar

Görme, bakma anlamına gelen rü'yetle aynı kökten olan "rüya", uyurken görülen ve hakkında sayısız eserler yazılan şuur dışı bir hadisedir. "Rüyanın ne olduğu ve nasıl meydana geldiği" hakkında çeşitli fikirler ileri sürülmüşse de, hala kesin boyutlarla ortaya konulamamıştır. Uyuyan kimseyi dikkat, idare, hayal gücü ve diğer zihni melekeler yönünden kontrol altında tutmak hemen hemen imkansızdır. Rüya alemi o kimsenin yaptığı veya ona yapılan işlerden bambaşkadır. Rüya gören, kendisini kaplayan olgular içinde sadece pasih bir gözlemcidir. Uykuda düşünce merkezlerinin faaliyeti durur, alt sinir merkezlerinde bilinç dışı refleksler başlar, muhayyile(hayal etme gücü) pasifleşir. Fakat bütün bunlara rağmen olaylar "yer, şekil, renk ve ses ayrıntısına kadar" beyinde yer ederek bilahere anlatılır. Rüya alemi insanlığın çözemediği bir muammadır. Çünkü rüyayı denetlemek mümkün değil, aksine rüyalar bazen insanları yönlendiriyor. Rüya bir bakıma insanın hayatını etkileyen, geleceğine işaret eden faktör. Bu kitap, tarih boyunca insanları ve hatta devletleri etkileyen bazı meşhur rüyaları, başka bir ifadeyle gerçekleşen rüyaları ele alıyor.

Depremle Yaşamak

"Asrın felaketi" olarak isimlendirilen Marmara depeminden sonra Düzce depremini yaşadık. Artçı şoklarla kendisini hiç unutturmayan deprem, gündemimize bütün ağırlığıyla oturdu. "Depremle Yaşamak", olayı bütün yönleriyle bizzat yaşayan yazarın izlenimlerinden ve değerlendirmelerinden oluşuyor. Kitap, depremi sadece sebepler açısından ele almıyor; aynı zamanda onun dilini, şifresini, mesajını anlatıyor. Ayrıca, "Hangi fiillerimizle musibetleri kendimize çekiyoruz?", "Deprem ve benzeri afatlar niye veriliyor?", "Neden kafirlerin cezası hemen verilmiyor?", "Bir şey kendi kendine olabilir mi?", "Tedbir takdiri bozar mı?", "Deprem önceden bilinebilir mi?" gibi birçok soruya cevap veriliyor. Depreme maddi tedbirlerin yetersiz olduğu belirtilen kitapta; iman, ibadet, takva, sabır, tevekkül ve rıza gibi manevi tedbirler de işleniyor.

Müslüman Hıristiyan Diyaloğu

Bir yanda sayıca "dünyanın en büyük dini"olarak gösterilen Hıristiyanlık, diğer yanda "evrensel din" İslamiyet...Aslını kaybettiği için giderek güç kaybeden Hıristiyanlık karşısında İslamiyet güneşi tüm dünyayı aydınlatıyor, etkisi altına alıyor. Tüm insanlığı muhatap alan İslam dinin "dünyanın en büyük dini" olma yolunda kaydettiği gelişmenin sırlarından birisi de"diyalog" olsa gerek... "Ehl-i kitap"la diyalog, İslam`ın kutsal kaynağı Kur`an`da geçen ilahi bir emir... İşte bu eser, bu emri iyi anlamak, algılamak gereğinden yola çıkarak hazırlandı. Genç araştırmacı yazar Nurullah Abalı, bu çalışmasında, günümüzde daha da önem kazanan dinler arası diyaloğun manasını ayet, hadis ve ilmi görüşlerle izah ediyor ve bu bağlamda bir nevi "diyalog kronolojisi" sunuyor. Kitapta ayrıca Müslümanlarla Hıristiyanların dinsizliğe karşı ortak hareket etmelerini savunan Bediüzzaman Said Nursi`nin "diyalog" anlayışına da yer veriliyor.

47 Kromozom

"Mongolizm" deniyordu, daha dün. Ümit kesiliyordu onlardan... Oysa ki, bugün durum farklıdır. Seksenlerden sonra belki ihtiyaçtan, belki bilimsel ilerlemelerden tabii ki ebeveynlerin toplumu bilinçlendirmesinden Down Sendromu, ilgi odağı haline geldi. Down Sendromlu çocukların ömür süreleri arttıkça, sosyal ve medikal bilimler elele verdiler. Ümitler arttı, beklentiler coştu. Disiplinlerarası kapsamlı yaklaşımlarla onları topluma birleştirici avenürler birer birer açıldı. Her gün bu sahadaki yeni hassasiyetlere, gelişmelere, rastlamak mümkün. Kısacası, bugünkü çocuklar şanslı. Sizinki de... Prof. Dr. Bülent Üstündağ'ın bu eseri bir "hastalık" hakkında değildir. "Çocuklar" hakkında yazıldı. Konunun "sendrom" kısmı üzerinde o kadar çok duruluyor ki, dikkatlerimizin esas merkezi olması gereken "insan" bazen unutuluyor gibime geliyor. Oysa, tedavi de terapi de onlar, onların mutluluğu içindir. Prof. Üstündağ'ın bu araştırması bir "ebeveyn el kitabı"dır. Down Sendromu gibi tıptan eğitim bilimlerine uzanan bu disiplinlerarası sahada çağdaş literatürü mümkün olduğu kadar basitleştirecek, gözlemleriyle süsleyerek sıcak ve akıcı üslupla vermektedir. Bu özelliği ile türünde "ilk" olma vasfının yanısıra, "insanî" yaklaşımı ile de genel kitlenin beğenisini kazanacaktır umuyoruz.

Bilgi Çağında Eğitim ve Üniversite

Üniversitelerimizin akademik demokrasi, akademik özerklik, akademik özgürlük, akademik liyakat, akademik etik, akademik hareketlilik, akademik kalite vb. konularda bilim dünyamızın yeniden yapılanması, eğitim ve araştırmanın etkin ve verimli hale gelmesi için yapılması gerekenler nedir? Bu çalışmamızda bu sorulara ayrıntılı cevaplar aradık. Problemlerin asıl kök ve kaynak nedenini araştırdık. Üniversitelerin, topyekün bilim ve araştırma yapımızın sorgulandığı ve problemlerinin analiz edildiği bu çalışmada ayrıntılı çıkış yolları gösterildi. Konular üç ana bölümde ele alındı. Birinci bölümde üniversite, bilim ve araştırmanın temel problemleri sıralandı. İkinci bölümde bilim ve araştırma hayatımızın genel problemleri ve çıkış yolları tartışıldı. Üçüncü bölümde ise üniversitelerin yeniden yapılandırılması ve eğitim ve araştırmanın aktif ve çağa uygun hale getirilmesi için çözüm yoları sunuldu. Bu çalışmamızın Yüksek Öğretim reform çalışmalarında özellikle yüksek öğretimde eğitim ve araştırmanın problemlerine gerçek çözüm önerileri sunan yol haritası ve başvuru kaynağı olacağı kanaatindeyiz.

İnanç ve Zihniyet Olarak Cahiliye

Yanlış bir kanaate göre cahiliye zihniyeti ve kültürü, İslam`ın gelmesi ile dirilmemek üzere yok olmuş ve gerilerde kalmıştır. Oysa gerçek böyle değildir. Kesin bilgiye dayanmayan İslam öncesinin müşrik dini: "Zann-ı Cahiliye". Hukukta güçlüleri kayırma, kabilelere göre cezaları azaltıp çoğaltma, İlahi adaleti mahkemelerle, yalancı şahitler veya rüşvet gibi yollarla engelleme: "Hükm-i Cahiliye". Kadınların açık saçıklığı, gurur, kibir ve karşı cinsin şehvetini türlü yollarla tahrik etme: "Teberrüc-i Cahiliye". Batıla ateşli taraftarlık ve batılda fanatiklik: "Hamiyet-i Cahiliye". Mikro ırkçılık demek olan kabilecilik, zalimken ve mazlumken kebileden olana yardım: "Asabiyet-i Cahiliye". Bu söylediklerimiz; İslam öncesi toplumda yaşanıyordu ve onlar cahiliye insanları idiler. Aynı şeyleri zamanımızda yaşayan toplumların durumu nedir? Kur`an`da "İlk Cahiliye" den söz edilirken, ahirzamanda "Son Cahiliye" nin geleceği söylenir. Bu zaman o zaman mıdır?