Kitaplar

Çamur Gezegeni

Ya bacaklarınıza söz geçiremeseydiniz ve içinizde hiç durmadan yürümek, yürümek, yalnızca yürümek isteyen karşı konulmaz bir güç taşısaydınız?.. PEN ödüllü yazar Samar Yazbek’in çeşitli dillere çevrilen romanı Çamur Gezegeni, Suriye halkına büyük ıstıraplar yaşatan iç savaşın etkilerini, bütün istediği özgürce yürüyebilmek olan Rima’nın mücadelesinde gözler önüne seriyor. Tüm yaşamını kolundan uzanan iple annesine, abisine, arkadaşına, odaya, yatağına bağlı halde geçiren Rima, savaş sürerken ve etrafında bombalar patlarken, hayallerinde inşa ettiği rengârenk dünyalara, gizli gezegenlere sığınmaktadır. Küçük Prens, Alice Harikalar Diyarında ve ezbere okuduğu Kuran rehberliğinde kendi âleminde hayali yolculuklara çıkar. Neredeyse hiç konuşmadığı için deli olduğu düşünülen bu genç kız, çevresinde olup bitenlerin farkındadır. Üstelik en başından beri ve tüm gerçekliğiyle! Çamur Gezegeni’nde, kurşunla, zehirle, açlıkla neden tek başına mücadele etmek zorunda kaldığını anlamaya çalışan kahramanın bilinç akışı ile dünyaya yönelttiği zor sorular suratımıza çarpıyor.

Greenwich Meridyeni

1979 yılında yayımlanan Greenwich Meridyeni, kendi kuşağının romancıları arasında en iyi hikâye anlatıcılarından biri olarak tanınan Jean Echenoz’un ilk romanıdır. Pasifik’te kaybolmuş ve ortasından ünlü Greenwich meridyeninin geçtiği; günün aniden ertesi güne dönüştüğü ıssız bir adada geçen romanda, dedektiflik türünün tüm klişeleri -roman ya da film- seferber edilir. Tüm kahramanların katıldığı çifte aldatmaca, bir dizi olayı tetikler: kiralık katiller, ajanlar, gizli cemiyetler, entrikalar, ihanetler ve sonu gelmeyen yüzleşmeler... Roman, aynı zamanda Amerikan dedektif hikâyelerinin ve filmlerinin büyük bir parodisi gibidir. Eğer kimin, kime çalıştığından ve ne yaptığından asla emin olamadığınız dedektif hikâyelerinden hoşlanıyorsanız, bu çok katmanlı, kafa karıştırıcı ama son derece keyifli kurguya bayılacaksınız. Oldukça muğlak ve gizemli görünen hikâye, sinematografik bir görüşle; mantık, ölçek ve perspektif değişiklikleriyle sunuluyor. Sürükleyici olduğu kadar dil bakımından da zarif olan bu roman, noir türünün unsurlarını da etkili bir şekilde kullanıyor ve kader ile şansı birleştirerek, herkesi baş döndürücü bir kasırgaya sürüklüyor. Herkes bilir ki, hayali bir çizgiyle uzatılan Greenwich meridyeninin her iki yanında o gün ve bir sonraki gün vardır. “Bu bir skandal,” diyor Caine, “zaman ve mekânı uzlaştırmayı asla başaramadığımızın kanıtı.”

Biruni Ebür Reyhanın Simaları

Büyük keşifleriyle bilim dünyasına ışık tutan; matematik, trigonometri, astronomi, fizik, tıp, tarih, coğrafya, jeodezi, din, filoloji gibi alanlarda onlarca eser veren ve “evrensel deha” olarak anılan Biruni, Türk İslam coğrafyasının yetiştirdiği en kıymetli âlimlerden biridir. Çağdaş Özbek edebiyatının öne çıkan isimlerinden İsacan Sultan, Ebü’r-Reyhân el-Biruni’nin buluşlar, kaybedişler, seferler, göçler, yükseliş ve yıkılışlar arasında, ilim peşinde geçen hayatını; usta bir hikâye anlatıcısının kalemiyle anlatıyor. Biruni’nin tecrübelerinden taşıp zafer ve seferlerle zaman ve mekân bakımından genişleyen, Sultan Gazneli Mahmut ile yeni katmanlar kazanan, 10. ve 11. yüzyıllarda yaşamış, Biruni ile yolu kesişmiş ünlü âlimlere uzanan, Harezm’den Cürcan’a, Rey’e, Horasan’a ve Hindistan’ın ücralarına varan anlatı, şehirler, şairler ve savaşlar aşıp uçsuz bucaksız bir masal-ülkeye dönüşüyor. “Âlime hürmet eden âdem, peygambere de hürmet etmiş gibi olur.” hadisişerifini şiar edinerek ilmin, âlimin, ulemanın kıymetini gözler önüne seren bu göz alıcı zenginlikteki roman, bugüne sesleniyor ve şöyle soruyor: Yolumuzu aydınlatacak ilim sahibi rehberlere ne zaman kulak kesileceğiz?

Küçük Bir Ölüm

Hayatı ve düşünceleri hem Doğu’da hem de Batı’da her kesimden pek çok kişiyi etkileyen büyük sufi İbnü’l-Arabî, 12. yüzyılda Endülüs’te doğdu. Binlerce kilometre yol katederek Azerbaycan, Fas, Mısır, Hicaz, Suriye, Irak ve Türkiye’den geçerek hem fiziksel hem de ruhsal bir keşif yolculuğuna çıktı. Zira mümin her zaman seyahat eder, bütün varoluş bir yolculuktur. Çağının güzelliklerine ve zalimliklerine tanıklık etti, dört imparatorluğun siyasi yönetimine maruz kaldı. İçsel çalkantılarla mücadele etti, nihayetinde “ben”ine karşı hiçbir arzusu kalmadı. Muhammed Hasan Alvân’ın ödüllü romanı Küçük Bir Ölüm, ete kemiğe bürünmüş bir insan olarak İbnü’l-Arabî’nin hayatının izini sürüyor. Onu ana rahminden çekip alan elin, kalbini işaret ederek, “Bunu temizle,” öğüdünün peşinde bir hayat… Kitabın adı ise ilahi emrin kutbu, zamanın gavsı, Hakk’ın aynası, feyzin kıstası İbnü’l-Arabî’nin bir sözüne atıf yapıyor: Aşk, küçük bir ölümdür.

Samurayın Kızı

Etsu Inagaki Sugimoto, Samurayın Kızı romanında, Japonya’nın feodal döneminin sonlarında dünyaya gelen cesur bir kız çocuğunun ruhunun derinliklerine iniyor. Etsu’nun özyaşamöyküsünü ele aldığı eser, Japon modernleşme sürecine ayna tutarken, kaybolan bir yaşam tarzının son temsillerini de dile getiriyor. Geleneksel Japon ailelerinin doğum, düğün, ölüm gibi yaşamın büyük anlarına dair alışkanlık ve âdetleri, bir zamanlar ihtişamla mütevazılığın mükemmel bir birleşimini oluşturan samuray sınıfının düşüşü ve köklerinden kopmak üzere olan bir yaşama biçiminin ortaya çıkışı incelikle gösteriliyor. Japon yazı sanatından mimariye, yemek kültüründen eğitime, kadın-erkek ilişkilerinden yaşlılara karşı tutuma kadar pek çok meseleyi ele alış biçimiyle yazar, âdeta bir dönemin kültür ansiklopedisini oluşturuyor. Uzun kışları ve kar kalkmaz topraklarıyla bilinen Echigo’da başlayan hikâye, Etsu’nun evlenerek Amerika’ya taşınması ile yepyeni bir dünyaya açılıyor. “…geçmişin tüm sessiz zevkleri ve resmedilmeye değer hayatı, ucuz, çirkin görünümlü bir şimdiki zamana karışarak kaybolmuştu.”

Mevsimler

Kimin hikâyesi bu? Kieninger’in mi Studer’in mi, evli ve çocuklu anlatıcının mı, yoksa Peter Bichsel’in mi? Mevsimler’de domates rengi duvarları, dökülen boyaları, eskimiş tesisatları ve pek de sıradışı görünmeyen alelade sakinleriyle yaklaşık 40 yıllık ömre sahip üç katlı bir bina tasvir ediliyor. Apartman, farklı hikâyeleri bir arada tutan tutkal göreviyle metnin odağında yer alıyor. Üçüncü katta oturan anlatıcı/yazar, zemin katta yaşadığını tasarladığı, üstelik kendisiyle benzer yanları bulunan Kieninger’in hikâyesini yazmaya koyuluyor; eser bu noktada yazarla yazdığı hikâyenin birbirine karıştığı bir gelgite dönüşüyor. İsviçreli yazar Peter Bichsel, tasarladığı yeni yazma teorisiyle Mevsimler’de bir bakıma anlatmanın kendisini anlatıyor, hikâyenin yazılış sürecini, olasılıkları paylaşıyor ve oldukça sıradan durumları bir araya getiriyor. Kurguya müdahale eden, kahramanı Kieninger’in hayatını keyfine göre şekillendiren, yazdığı metne dahil olan yazar portresiyle, yazma eyleminin kendisine, yazarın zihninin yazma esnasındaki görüntüsüne işaret ediyor. Bichsel, kurgudan olay örgüsünü söküp alıyor; yerine parçalar, kopuk yazılar, kesik kesik diyaloglar, mantıksız durumlar koyarak metni bütün bir bilinç akışı sunuşuna dönüştürüyor. Öyle ki roman, hikâye yazan bir zihinden, kâğıda aktarılacakken dökülenlerin toplamı haline geliyor. Bu bir hikâye, tek bir cümle.

Mürted Julianus

Büyük Konstantin’in yeğeni Roma imparatoru Julianus, iki yıllık kısa ama sansayonel hükümranlığında, ölmekte olan pagan dinini yeniden canlandırmaya yönelik umutsuz bir girişimde bulunur. Hıristiyanlığa karşı bu hamlesi, tarihe “Mürted” olarak geçmesine neden olur. Orta Çağ geleneğinde “ölümcül bir kötü adam” veya “Hıristiyanlığın azılı bir düşmanı” olarak görülse de Aydınlanma ile birlikte “ilk özgür düşünür” olarak anılmış; 19. yüzyılın romantik edebiyatında ise bir tür “Don Kişot”, “Sezarların tahtında bir romantik” olarak nitelendirilmiştir. Mürted Julianus, tam dokuz kez Nobel ödülüne aday gösterilen büyük Rus yazar Dimitri Merejkovski’nin 1895 yılında yayımlamaya başladığı “Mesih ve Deccal” üçlemesinin ilk romanıdır. IV. yüzyıl Roma İmparatorluğu’nun felsefi, dini ve sosyal hayatını ele alan bu tarihi roman; imparatorluğun aydınlık ve karanlık yüzlerini, pagan tanrılarının diriliş çabasını, Hıristiyanlığın yükselişini ve bu iki inanış arasındaki çatışmayı ustalıkla anlatıyor. Julianus’un hikâyesi, tarihin tozlu sayfalarında kalmış bir devrimin yankısıdır.

Kendini Arayan Adam

Modern Arap edebiyatının en önemli isimlerinden Lübnanlı yazar Mihail Nuayme, birçok dile çevrilen ve sevilen romanı Kendini Arayan Adam’da okura metafizik bir karşılaşma vadediyor. İnsan ruhunun derinliklerine, varoluşun özüne dair sırrı konuşarak değil, susarak keşfetmeye çalışan Arkaş’ın yaşamı, insanı kendi içine bakmaya mecbur ediyor. Arkaş, insanlarla nadiren konuşur. Yalnızdır ya da öyle hisseder. Çözülmesi ve anlaşılması gereken davranışlara sahip garip bir insan. New York’taki bir Arap kahvehanesinde her gün sayısız insana hizmet eder; onlarla iç içe, fakat sessiz ve onlardan uzak. Karanlık ve küçük bir odada yaşar, fakat kendisinden de uzak. Düşünce ve ufku, yaratma gücü oldukça geniştir. İç içe yaşadığı halde uzak olduğu insanları tahlil eder. “Hürriyet” ve “ölüm” gibi bazı kavramlar onun için büyük değer taşır. Onun istediği bilinmeyeni bilmek, bildiğini de unutmaktır. Okur, bu satırlarda iki Arkaş’la karşı karşıya kalıyor. Biri, ilahi âlemle irtibat kurup orada yaşamak için ısrarla sessizliği istiyor, diğeri insan kalabalıklarına dönmek için perdeyi yırtmaya çalışıyor. Tam birini anlamak üzereyken öteki canlanıyor ve sonra ikisi birden kayboluyor. Fakat Arkaş, sonunda bu bilmeceyi çözüyor ve okuyucuyu meraktan kurtarıyor.

Papirüs Üçlemesi

Sırp edebiyatının usta isimi Zoran Zivkoviç, edebiyatsever komiser Dejan Lukiç’in başrol oynadığı ve her birinde mucizevi güce sahip olağanüstü birer kitabın ele alındığı üç romanını Papirüs Üçlemesi’nde bir araya getiriyor. Her roman, gerçekleşmesi imkânsız görünen bir olayla başlıyor: Son Kitap, Papirüs Kitabevi’nin birkaç müşterisinin açıklanamayan ölümleriyle; Büyük Roman, ünlü yazar Jelena Jakovljeviç’in son romanının taslağıyla beraber içeriden kilitlenmiş bir odadan kaybolmasıyla; Ölüler Kataloğu, titizlikle korunan bir nadir kitap odasında, birdenbire, eşsiz olduğu bilinen bir inkunabulumun ikinci bir kopyasının ortaya çıkmasıyla…

Dün

20. yüzyıl Latin edebiyatına damgasını vuran Juan Emar, avangart romanı Dün’de, bir günde meydana gelen bir dizi olağandışı olayı bir araya getiriyor. Dün’ün zamanın içinde koşan anlatıcısı, gezintilerini tek başına değil, karısının ve birtakım enteresan karakterlerin eşliğinde gerçekleştiriyor. Binbir farklı tonuyla yeşil rengine âşık bir ressam, dünyanın tüm hikâyelerinde figüranlık yapan koca göbekli bir adam, zavallı bir ruh, anlatıcının, cesareti üzerine iddiaya giren ailesi ve Uruguay Konsolosu ile dişi aslanı yutan devekuşu, bu rengârenk geçit töreninde boy gösteriyor. Kendi zamanında anlaşılamamış olsa da bugün Şili’nin çılgın edebiyat dehası olarak görülen Juan Emar, parçalı, karmaşık ve tuhaf hikâyeleriyle okuyucuları hayrete düşürüyor. Absürt ve gerçekdışı, gündelik yaşamın büyük kısmına dağılırken yazar, küçük bir ana odaklanıp onu büyütüyor, ihtimalleri gözden geçiriyor ve incelikli açıklamalarıyla, çatallanan zamanın izini sürüyor. Zamanının çok ötesindeki Juan Emar, kuşkusuz ki gelecekteki okurlar için yazıyordu. Bu gelecekteki okurların, bizler; ölümünden on beş yirmi yıl sonra, onun bildiği dünyadan çok farklı ve birçok açıdan da daha kötü bir dünyada doğmuş olan bizler olduğunu düşünmek, ukalaca olduğu kadar heyecan da verici. Alejandro Zambra

Kurtların Gölgesinde

II. Dünya Savaşı'nın ardından Rus ordusu Doğu Prusya'ya doğru ilerlerken pek çok Alman yerinden edildi. Kadınlar tecavüze uğradı ve çocuklar açlıktan öldü. Erkeklerin çoğu, ölü ya da savaş esiri olarak kayıplara karıştı, artlarında kalanlar onlardan bir daha haber alamadı. Kıtlık ve sert kış koşulları baş gösterdiğinde bir grup çaresiz çocuk için hayatta kalma mücadelesi daha yeni başlıyordu. “Kurtçocuklar”, açlıktan ölmek üzere olan ailelerine götürmek üzere yiyecek aramak için gizlice Litvanya sınırını geçmeye çalıştılar. Savaşın yıkıcı etkisi günden güne kendini hissettirirken, kurtlar insan eti yemeye iyice alışmışken onların kaybedecek bir şeyi kalmamıştı. Kurtların Gölgesinde bir yıkım, dayanıklılık ve umut hikâyesi. Çağdaş Litvanya edebiyatının yetenekli ismi Alvydas Šlepikas’ın titiz araştırmasına dayanan ve ona birçok ödül kazandıran bu çarpıcı tarihî roman, yürek parçalayıcı bir gerçekliğin önündeki sessizlik perdesini aralıyor. Okura kaçacak bir yer bırakmayan, belgesel ve edebî anlatı arasında mükemmel bir denge kuran Šlepikas, çorak arazileri ve Litvanya ormanlarını bir masalın karanlık tonlarına boyuyor.

Muhteşem Hayalperest

İspanyol yazar Juan Jacinto Muñoz Rengel, tarihle fantastiğin, masallarla mitlerin, düşle gerçeğin iç içe geçtiği, çok renkli ve çoksesli romanı Muhteşem Hayalperest’te, şaheser yazmaya çalışırken kendi yaşamı bir şahesere dönüşen Nikolaos Popoulos’u merkeze alıyor. Muhteşem Hayalperest, okuyucuyu, 16. yüzyıl Atina’sında yaşayan, sınırsız hayal gücüne sahip bir kahramanın yolculuğuna ortak ediyor. Popoulos, sahip olduğu garip güçle bir başyapıt yazmak üzere çıktığı yolculukta, geniş bir coğrafyayı tecrübe edecek, Cervantes ile tanışacak, korsanlarla savaşacak, Vlad Tepeş, Elizabeth Báthory gibi fantastik kahramanlarla karşılaşacak, dünya edebiyatının çarpıcı metinleri arasında gezinecektir. Eşsiz bir maceraya atılan başkahraman, gördüğü şehirler arasında İstanbul’u ayrı tutacak ve Hezarfen gibi çatıların, minarelerin, sarayların, masmavi denizin üstünden aşarken kanatlarını tarihle mitolojinin, gotikle fantastiğin iç içe geçtiği bir masala açacaktır. Çok erken yaşta dünyanın bir labirent olduğunu öğrendi; yapması gerekenin onu kurtarabilecek bir ipliğin varlığına inanmaktan daha ileri olduğunu biliyordu: Popoulos o ipliği yaratmak için doğmuştu.

Türkistan Geceleri

Mısırlı yazar Necîb el-Kîlânî’nin epik romanı Türkistan Geceleri, bir sevgi ve kurtuluş hikâyesi. Çin ve Rusya’nın sömürgeleştirmeye çalıştığı topraklar, yok edilen aileler, esir kamplarındaki Müslümanlar, idam edilen âlimler, zorla Çinlilerle evlendirilen kadınlar… Öte yandan asimilasyon politikası uygulanan, dili ve kimliği unutturulmaya çalışılan bir halkın yalnız ama onurlu mücadelesi… Türkistan Geceleri, esareti değil özgürlüğü düşleyen insan portrelerini gün yüzüne çıkarıyor. İsyan ve direniş, tevekkül ve teslimiyet, hakikat ve ölüm gibi izlekler ete kemiğe bürünerek Hoca Niyaz, Osman Batur gibi tarihî şahsiyetlerin gözlerinden okuyucuya yansıyor. Öyle bir mücadele ki ölümü alelade kılıyor fakat yine de ısrarla hayata açılıyor: okuru küçük sevinçlerin, trajedilerin, yeniden başlamanın ve aşkın başka bir veçhesine tanık ediyor. Her şeye hazırım. Değil mi ki o dağlarda Türkistan geceleri yaşanıyor, o gecelerde özgür Türkistan türküleri besteleniyor...

Şarkın Serçesi

Sevdiği kız iki adım ötede dururken zamanını kafede düş kurarak geçiren Doğulu âşık, ah! Bahsettiği kadın Paris’te mi yaşıyor yoksa Binbir Gece Masalları’nda mı? Hakikat, düşler memleketinde geçer akçe değil! Peki itiraf etmek kolay mı? Ya inkâr etmek neye yarar? Mısır’ın ünlü edibi, çağdaş Arap edebiyatının etkileyici sesi Tevfîk el-Hakîm, 1938'de yayımlanan Şark’ın Serçesi’nde bir aşk hikâyesini, bir yüreğin çırpınışını, bir zihnin bocalayışını Doğu ve Batı karşıtlığı üzerinden anlatıyor. Okuru II. Dünya Savaşı öncesi Paris’ine götürerek kapitalizmin yükseldiği Fransız toplumuna, ekmeklerini ceplerinden çıkardıkları çakıyla kesen işçilere, sigaralarını banknotla yakan Amerikalılara, semayı keşfeden Doğululara ayna tutuyor. Satır aralarında Beethoven’ın senfonilerine rastlamak da mümkün Hâfız-ı Şîrâzî’nin beyitlerine de. Şark’ın Serçesi, insanı, içinde pusuda bekleyen ikilemlerle yüzleştiren bir sarkaç. Öyleyse neden aşk semasında kanat çırpıp ötmüyorsun?

Herkes Tek Başına Ölür

Korku ve ihanetin ortasında insan kalabilmenin tüyler ürpertici bir portresi... Herkes Tek Başına Ölür, insanlık tarihinin en yıkıcı hikâyelerinden birini anlatıyor. Gerçek bir olaydan ilham alan bu roman, yayımlandıktan sonra büyük yankı uyandırmıştır. Baskı rejimlerine karşı küçük ama kararlı bir başkaldırının manifestosunu yazan Hans Fallada’nın bu çarpıcı eseri, Nazi Almanyasının kasvetli sokaklarında başlayan bir direnişi konu alıyor. Otto ve Anna Quangel, savaşta oğullarını kaybettiklerinde, rejimin devasa “makinesi”ne karşı çıkmaya karar verirler. Ellerindeki tek silah, basit kelimelerle dolu birkaç kartpostal; hedefleri ise bir tiranlığı sarsmaktır. Ama koca bir rejime karşı, iki yalnız insan ne kadar dayanabilir? Führer’in dehşetli gücüne karşı kederlerinden ve birbirlerinden başka hiçbir şeyleri olmayan bu çift, kısa süre içinde peşlerinde; öfkeli bir Gestapo, onları ihbar etmeye hazır komşular ve alaycı muhbirlerden oluşan bir yığın insan bulur. Hans Fallada’nın başyapıtı olarak kabul edilen Herkes Tek Başına Ölür, kısaltılmamış haliyle ve Ahmet Arpad’ın titiz çevirisiyle Ketebe Yayınları’nda, yeniden sizlerle.

Düello

Çehov öykücülüğü, edebiyatın belki de en incelikli devrimlerinden biridir. Dünyada öykü türünün atalarından sayılan Çehov, kırk dört yıllık ömrüne beş yüzden fazla öykü sığdırmıştır. Düello ise bu öyküler arasında en geniş kapsamlı ahlaki ve felsefi sorgulamalar içeren öyküdür. Çehov, karakterlerini Rus toplumunun farklı yansımaları şeklinde kurgulayarak onların etik çatışmalarla ve zıtlıklarla yüzleşmelerini sağlar. Bireyin görev ile arzu, akıl ile tutku arasında verdiği mücadelenin katmanlarını ince ince işler. Kafkasya’nın bir kasabasını sahne olarak seçen bu psikolojik dram, entelektüel arayışlarının girdabında ahlaki bir çöküş yaşayan Layevski ile hayatı, bilimin keskin ve soğuk perspektifinden değerlendiren zoolog Von Koren’i karşı karşıya getirir. Layevski’nin hedonizme varan haz arayışı ile Von Koren’in katı ahlakçı dünya görüşü arasındaki gerilim, sadece bireysel bir düellonun değil, aynı zamanda rakip ideolojilerin çatışmasının ve insan doğasının kırılganlığının da bir sembolüdür. Bu zamansız eserde Çehov, varoluşun en temel sorularına dokunarak okuru, insan ruhunun sınırlarını zorlayan bir düşünsel yolculuğa sürükler. Çehov, bizi büyülemek için yüksek sesle bağırmaz; onun sessizliği daha güçlüdür. Onu dâhi kılan da budur zaten. Düello, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Altıncı Koğuş

Bir taşra kasabasında geçen bu çarpıcı novellada, eğitimli bir adam olan İvan Dmitriç, kendisini her an tutuklanacağına dair bir paranoyanın kıskacında bulur. Bu saplantı, onu bir akıl hastanesinin altıncı koğuşuna sürükler. Bu koğuş, sadece fiziksel bir çöküşün temsili değil, aynı zamanda insani değerlerin de yok sayıldığı bir cehennemdir; karanlıktır, pistir ve umutsuzlukla doludur. İvan Dmitriç, Altıncı Koğuş’un bu insanlık dışı koşullarına karşı içsel bir isyan başlatırken hastanenin yeni başhekimi Doktor Ragin, tehlikeli bir kayıtsızlıkla yaşananları görmezden gelir fakat varoluşun ve insan olmanın özünü sorgulamaktan da geri durmaz. Deliliğin sınırlarının grileştiği bu evrende kader Ragin için trajik bir dönüş yapacaktır. Altıncı Koğuş, Çehov’un edebiyat dünyasında neden bu denli saygı gördüğünü bir kez daha gözler önüne seriyor. Altıncı Koğuş, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Bir Delinin Hatıra Defteri

Rusya’da aristokrasi, sefahatinin son demlerini yaşarken aşağıdaki küçük insanların birbirinin üstüne basarak var olmaya çalıştığı bir dönemin yazarıdır Gogol. Bir Delinin Hatıra Defteri, Palto ve Burun öyküleriyle hayaletlerin dolaştığı Rusya’da aslında buz gibi bir gerçekliğe yaslanarak seslenir okuruna. Bu gerçekçi tutumu, kendinden sonraki Rusya ve dünya için de bir başlangıç noktası oluşturur. Dolayısıyla bugün bile Gogol’e uğramadan “küçük insan”ın kim olduğunu anlamak mümkün değildir. Zira Gogol’den sonra Karl Marx, Komünist Manifesto’suna şöyle başlar: “Avrupa’da bir hayalet dolaşıyor.” Bir Delinin Hatıra Defteri, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Beyaz Geceler

Yalnızlık içinde kaybolmuş bir adam, kendisi gibi bir “yalnız”a rastladığında yaşamının en derin yanılgısına da adım atar. St. Petersburg’un hiç kararmayan gecelerinde buluşan iki yalnız ruh, birlikte geçirdikleri dört beyaz gece boyunca dile dökmekten korktukları hislerini ve düşüncelerini açığa çıkarırlar. Onların hayal dünyası, gerçeğin soğuk ve sert yüzünden kaçış gibidir; zira bu dünya, onlar için nihai bir sığınak, bir arayıştır. Dostoyevski, Beyaz Geceler’de masumiyetin ve karanlığın derinliklerinde gizlenen melankolinin izini sürer. Başkasının Karısı, karısının sadakatine dair kuşkularının esiri olan İvan Andreyeviç’in nasıl bir deliliğe sürüklendiğini anlatır. Kuşkuları adım adım bir saplantıya dönüşen Andreyeviç, paranoyanın acımasız pençesinde yaşamaya başlar. Onun paranoyası, sadece bireysel bir trajedi değildir. Başkasının Karısı, hislerinin sultasında kalmış birinin bu sahte bilgiyi hayatına rehber edinmesinin trajikomik bir portresidir. Beyaz Geceler ve Başkasının Karısı, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Ebedi Koca

Dostoyevski, Ebedi Koca’da alametifarikası haline gelen toplumsal ilişkiler ve içsel çatışma temalarını, evlilik kurumu üzerinden ele alıyor. İnsanların, anlayamadıkları niyetlerle savrulurken gerçeğin soğuk yüzüyle karşılaşmalarını ve bu karşılaşma sonucunda isyanın yerini umutsuzluğun aldığı bir belirsizlikler dünyası sunuyor okuruna. Bastırılmış korkunun ve nefretin gerilimi giderek tırmandırdığı eserde, ancak acımasız bir yüzleşmeyle toplumsal yapıların mevcut görünümlerine geri dönebileceğine şahit oluyoruz. Tüm hastalıklı ve ahlaki işkencelerin nihayetinde ise “insanlık durumu”nun hafifletilmesinin mümkün olmadığı gerçeği kalıyor geriye. Ebedi Koca, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Öteki

Dostoyevski, Öteki’de “küçük insan”ın tekrarlayan düşüncelerinin ve asla dışa vuramadığı konuşmalarının peşinden gidiyor ve oluşturduğu hayalet ile karakterini varoluşsal karmaşanın dipsiz denizine atıyor. Hayatın çatlaklarına sızarak okuruna insanın gerçek benliğine dair sorular yöneltiyor. Böylece insan benliğinin koşulsuz bir ifade özgürlüğü ararken kendini yok eden bir deliliğe nasıl ulaştığına adım adım şahitlik ediyoruz. Öteki, parçalanmış bilincin ve bağlantısız benliklerin büyüleyici yönünü keşfeden tutkulu bir yazarın çığır açan bir psikolojik çalışması. Öteki, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Kumarbaz

Dostoyevski olmasaydı, psikanaliz biraz beklemek zorunda kalacaktı, der Freud. Nietzsche ise onu “kendisinden bir şeyler öğrendiğim tek psikolog” diye anar. Dünya romanının en büyük örneklerini kendini tüketircesine büyük bir coşkuyla yazan Dostoyevski, hayatından izler taşıyan Kumarbaz’da aynı zamanda kumar tutkusunun bir psikanalizini yapıyor denebilir. Her eserinde ruhunun farklı veçheleriyle hesaplaşan büyük romancı, en çetin hesaplaşmalarından birini Kumarbaz’da Aleksey İvanoviç karakteriyle yapmıştır. Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen kumarbazların toplandığı Ruletenburg isimli kurgu bir şehirde geçen roman, söylenenlere göre, yazarın borcunu ödeyebilmesi için yirmi dokuz günde yazılmıştır. Aynı zamanda bir Rus gencinin Avrupa’da bir İngiliz ve bir Fransız soylusu ile bir kadın için giriştiği para ve aşk mücadelesini de anlatan roman, bu yönüyle Dostoyevski’nin vazgeçilmez temalarından birini de içerir: Rus-Avrupalı çatışması. Eleştirmenlerin söylediği gibi “Dostoyevski sadece Kumarbaz’ı yazsaydı bile yeter” miydi bilinemez ama şu kesinlikle söylenebilir ki Kumarbaz yazılmasaydı Dostoyevski’nin görkemli külliyatı eksik kalırdı. Kumarbaz, Nihal Yalaza Taluy’un titiz çevirisiyle Ketebe’de!

Bir Fırsat Bulsam

Bu kitap, kelimelerle dünyayı yeniden inşa eden dil mimarı Anar’ın; Bir Fırsat Bulsam, Dante'nin Jübilesi ve Otel Odası adlı eserlerini bir araya getiriyor. “Büyük kaygıları, küçük sevinçleri”yle insanı ve yaşamı anlamak için çıktığı yolculukta sıradan insanların sıradışı hikâyelerinin peşinden gidiyor ve insanlığın ortak sorunlarını zarafetle işliyor. Anar, yalnızlıkları, varoluşsal arayışları ve kırık dökük dünyalarıyla resmettiği karakterlerine zamanı, hakikati ve vicdanı sorgulatırken hayatın karmaşasına dair eşsiz bir bakış açısı sunuyor. Azerbaycan toplumunun 20. yüzyılda geçirdiği büyük dönüşümlere ayna tutan, Sovyet ve bilhassa Stalin döneminin zorluklarına, Glastnost ve Perestroyka politikalarına, Azerbaycan-Türkiye ilişkilerine hassasiyetle eğilen Anar, oluşturduğu derinlikli tarihsel arka planın yanı sıra çözülmeye başlayan ahlaki yapıyla beraber, kaybolan değerlerin ve insan ruhunun dolambaçlı ve karanlık taraflarının bir haritasını da oluşturuyor.

Çayla Boyanmış Manzara

Hazar Sözlüğü’nden, Eşsiz Parça / Mavi Kitap ve Rus Tazısı’ndan tanıdığımız Sırp deli-dâhi Milorad Paviç, bu sefer de bulmaca şeklinde bir romanla karşımızda! Bu bulmacayı Paviç’in kendine has büyülü gerçekçiliğiyle ve kendisinden başka hiçbir yazarda muhtemelen bulunmayan “rüya malzemeleri”yle kaleme aldığı bölümleri kullanarak bizzat okur çözmek zorunda! Yoksa Belgrad’dan İstanbul’a, Aynaroz keşişlerinden Osmanlı padişahlarına, Bizans imparatorlarından zavallı profesörlere, Nazilerden Sovyetlere, mimariden savaşa ve aşktan tarihe uzanan bu maceradan mahrum kalır… Çayla Boyanmış Manzara okuru gerçek dünyaya, rüyayla gerçeğin arasındaki o muğlak âleme, tam anlamıyla o gizemli bulmacaya davet ediyor.

Kalk Son Gününe Veda Et

Ölüm, bir yok-oluş mu, yoksa farklı bir var-oluş biçimi mi? “Kalk ve son gününe veda et!” Bu ses, Doktor Musa Askerî’yi bir bilinmezliğe çağıran ve hayatının son gününe uyandığını ima eden esrarengiz bir uyarıdır. Bir gece yarısı yaşadığı bu beklenmedik olay, onun yaşamını ve geçmişini sorgulamasına neden olur. Doktor Musa, duyduğu sesin kaynağını ve anlamını çözmeye çalışırken, ölümün kaçınılmazlığıyla yüzleşir. Geride bıraktığı hayatını gözden geçirir; onu terk eden eşi, engelli oğlu Hişam, akademik kariyeri, bitirilmemiş işleri, yazdığı çalışma, üniversitedeki meslektaşları ve öğrencileri birer birer aklına gelir. Hayatında yaptığı ve yapmadığı her şeyin bir muhasebesini yaparken, ölümün getireceği kaçınılmaz sonu anlamaya çalışır. Kalk Son Gününe Veda Et, insanın ölümle olan kaçınılmaz mücadelesini merkeze alıyor. Mihail Nuayme, ölüm ve varoluş temasını Doğu ve Batı gelenekleriyle harmanlayarak, insanın kendini ve hayatı sorgulamasını sağlayan güçlü bir eser ortaya koymuştur.

Kurye

Peter Mendelsund Kurye’de göç, umut, aşk, emek ve dille ilgili bir eser, daha doğrusu bir “dünya” ortaya koyuyor. Bu kitapta savaşla alt üst olan ülkesinden kaçan çocuk yaşta bir delikanlının fiilen kölelik ettiği depodan yeni ve özgür bir hayata uzanan macerasını okuyoruz. Pedallar çevrilip teker-ler döndükçe, teslimatlar yapılıp puanlar kazanıldıkça isimsiz ve lisansız kurye kendini ortasında bulduğu yeni dünyayı ve bu dünyanın dilini peyderpey öğreniyor. Gerçi Kurye’de hiçbir şeyin, kişinin ve yerin ismi yok. Kuryenin terk ettiği memleket, umutlarla geldiği ülke, sevdiği kız, hatta kendisi de isimsiz; ama o tanıdığımız biri. Tanıdık yerlerde, tanıdık bir hayat yaşıyor.

Gün Olur Asra Bedel Cengiz Hana Küsen Bulut

Sarı-Özek’in bozkırında bir gün gelir, trenler geçer; demiryolu bir yanda kalır, insanlar bir yanda... Her şey gelip geçer; ne ölüm, ne acı, ne de mutluluk kalır burada. Bu topraklar, bu uçsuz bucaksız bozkır, Nayman Ana’nın acıklı hikâyesinde olduğu gibi, insanın direncini ve onurunu sınayan binlerce hikâyeye tanıklık eder. Sarı-Özek, insanın dünyayla ve kendisiyle hesaplaştığı bir aynadır; göğü delen uzay gemileriyle geleceğe, bozkırın sessizliğinde kaybolan hayatlarla geçmişe götürür. Trenlerin kesintisiz yolculuğu, yaşamın değişmeyen döngüsünü simgelerken, Yedigey gibi insanlar bu devasa diyarın hem tanıkları hem de unutulmaya yüz tutmuş kahramanlarına dönüşürler. Geçmişten geleceğe yankılanan bir haykırış, okuyanı büyüleyen bir başyapıt Gün Olur Asra Bedel. Okuru zamanın ötesine, asra bedel bir yolculuğa çıkarır. Cengiz Han’a Küsen Bulut’ta Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel’in kahramanlarından öğretmen Kuttıbayev’in nasıl öldüğünü anlatıyor. Bu uzun öykü, Sovyet rejiminin birey ve toplum üzerindeki baskısından kültürel bir direnişin ve acıklı bir aşkın epik anlatısına kadar geniş bir yelpazeyi kucaklıyor. Efsanelerin, ritüellerin ve coğrafyanın insan yaşamındaki derin anlamını güçlü bir şekilde resmediyor. Gün Olur Asra Bedel ile onun bir parçası olarak yazılmış Cengiz Han’a Küsen Bulut’u, bu özel edisyonda okuruyla buluşturuyoruz.

Vietnama Sevgiler

İsveç asıllı ABD’li yazar ve aktivist Edita Morris’in birçok dile çevrilen ve tüm dünyada yankı uyandıran eseri Vietnam’a Sevgiler, Nagasaki’ye atılan atom bombasıyla yanan genç bir adamın, Vietnam Savaşı’nda napalm bombasıyla yanan genç bir kıza yazdığı mektuplarla başlıyor. ABD barbarlığının birer “ölüm laboratuvarı”na dönüştürdüğü insanlar, teselliyi bazen kiraz ağacında, bazen ay ışığında buluyor. Başka bir deyişle ölümden kurtulan kavrulmuş tenler, hayatta kalmanın yollarını arıyor. “Göğüslerinde birer yürek taşıyan herkes”i sessizlik perdesini aralamaya çağıran Vietnam’a Sevgiler, bir çağdaş edebiyat ağıdı. Ülkü Tamer’in eşsiz çevirisiyle…