Hadis

Hayatımıza Yön Veren Hadisler

Müslüman'ın günlük hayatını ve ibadet dünyasını ahlak, inanç, davranış ve alışkanlıklar açısından yönlendirecek hadisleri bir araya getiren bu eser bir yönüyle eğitim kitabı olabilmekte, diğer yandan içeriğiyle devamlı başucunda tutulacak sadelik ve toplayıcılık özelliği göstermektedir. Kısa izahların takip ettiği bin kısa hadis, akılda kalacak hacimde ve ezberlenmeye müsait metinlerden seçilmiştir.

El Vafi fi Şerhil Erbainen Neveviyye

El-Vâfî fî Şerhi'l-Erbaîn en-Neveviyye, Dr. Mustafa Dîb el-Buğa ve Muhyiddin Mistû tarafından kaleme alınmış, İmam Nevevî'nin meşhur Kırk Hadis eserine yazılmış kapsamlı ve anlaşılır bir şerhtir. Eserde hadisler, yalnızca anlamlarıyla değil; kelime tahlilleri, rivayet farklılıkları, fıkhî hükümleri ve ahlaki mesajlarıyla birlikte ele alınarak okuyucuya bütüncül bir bakış açısı sunulur. Klasik hadis kaynaklarından istifade edilerek hazırlanan eser, sade ve sistematik anlatımı sayesinde hem ilim tahsil eden öğrenciler hem de hadisleri daha derinlemesine anlamak isteyen okuyucular için değerli bir başvuru kaynağıdır. Hadislerin Kur'an ayetleri ve diğer rivayetlerle ilişkisi de açıklanarak konuların daha sağlam bir zeminde anlaşılması hedeflenmiştir. İlmî titizliği, akıcı üslubu ve eğitim odaklı yaklaşımıyla öne çıkan El-Vâfî fî Şerhi'l-Erbaîn en-Neveviyye, İmam Nevevî'nin derlediği kırk iki hadisi daha bilinçli okumak, anlamak ve hayatına taşımak isteyen herkes için önemli bir eserdir.

Muhtarul Ehadis

Rasûlullah’ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sünnet-i seniyyesi, Kur’an-ı Kerim’den sonra ilimlerin en büyüğüdür. Buna hem itibar edilmeli hem de hürmet gösterilmelidir. Bunun için Kütüb-i Sitte kitaplarının içerisinden güzel olanların içerisinden en güzellerini seçerek, bir kitap hazırlamayı murat ettim. Onların içlerinden de “Muhammedî Hikmetler” içerenleri seçmeyi arzu ettim. İşte Rasûlullah’ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sünnetleri böylesine üstün vasıflara sahiptirler. Nasıl olmasın ki; Allah, Rasûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) hakkında; “O, kendiliğinden konuşmamaktadır. (Size okuduğu) Kur’an ancak kendisine bildirilen bir vahiydir,” (Necm Sûresi, 3-4) buyurmuştur. Bu eserde özellikle hadis-i şerifleri seçerken Müslümanların sosyal hayatını ilgilendiren ve ihtiyaç duyduğu konuları ele aldım. Bu çalışmamı da alfabetik bir düzene koydum. Kendisinden yardım istenen sadece Allah’tır.

111 Kudsi Hadis

Kudsî hadisler kudsî âlemin sırlarını taşır. Gayb âleminin parıltılarıyla ruhumuzu aydınlatır. Bu hadislerde ilâhî bir heybet vardır. Çünkü Allah Teâlâ kudsî hadisleri Fahr-i Âlem Efendimiz’in gönlüne rüyada mana olarak bildirmiş veya kalbine ilham etmiştir. O da bu manayı “Allah Teâlâ şöyle buyurdu” gibi ifadelerle dile getirmiştir. Elinizdeki eser bu tür hadislerden 111 tanesini bir araya getiren ve açıklamalarının da yer aldığı bir seçki mahiyetindedir.

Muhaddisler Nazarında İmam Ebu Hanife 2 Cilt

Abdullah B. El-Mübarek (rh.a) şöyle dedi: Bir gün İmam-ı Malik (r.a.)'ın yanında iken Ebu Hanife (r.a) geldi. İmam-ı Malik (r.a.) Ebu Hanife (r.a.)'e layık gördüğü üstün saygıyı göstererek baş köşeye oturttu. O ayrıldıktan sonra bize şöyle seslendi: Bu zat Ebu Hanife (r.a) denilen Numan B. Sabit (r.a)'dir. Şu direk altındır dese, gerçekten dediği gibi, çıkar. Fıkıh ilminin ince mes'elelerini anlayıp çözümlemek kendisine çok kolaylaştırılmıştır. Herkesin şaşırıp kaldığı mes'elelerde zorlanmadan doğru hükme varır.

Kenzi Mahfi Gizli Hazine

Hakiki tasavvuf erbâbının son derece azaldığı günümüzde; sünnet-i seniyyeye uygun sahih tasavvuf anlayışını yansıtan eserlere ihtiyaç artmıştır. Bu anlayışın en önemli temsilcilerinden olan İsmail Hakkı Bursevî hazretleri zahiri ve batınî ilimlerde zirveye çıkmış ve sadece memleketimizde değil İslam dünyasında tesirleri hâlen devam eden bir âlimdir. Elinizdeki çalışma da ismiyle müsemmâ gizli bir hazîne kâbilinden hazretin kaleminden süzülmüş maneviyat dolu bir eserdir.

Muvatta Nüshaları Muhteva Analizi

Muvatta tasnif edildiği günden itibaren -musannıfının haklı şöhret ve itibarının da etkisiyle- büyük bir ilgiye mazhar olmuştur. Adına akdedilen hadis meclislerinde İslâm Dünyası'nın dört bir yanından gelen ilim adamları ve raviler tarafından bizzat İmâm Mâlik'ten ahzedilmiş, bu suretle daha İmâm Mâlik'in hayatında, pek çok Muvatta nüshası oluşmuştur. Bu nüshaların hepsi, matbaada basılan kitap nüshaları gibi birbirinin yüzde yüz aynısı değildir. Birtakım sebeplerden dolayı aralarında bazı farklılıklar vardır. Muvatta üzerine tarih içinde yapılmış bulunan kimi çalışmalarda, önemlice bir kısmı günümüze ulaşamamış olan bu nüshalar birbiriyle mukayese edilmiş, farklılıklar vurgulanmıştır. Günümüzde de bazı nüshalar bulunup neşredilmiştir. Yazar bu kitapta, konu hakkında yapılmış eski-yeni ulaşabildiği bütün materyalleri değerlendirerek, münhasıran rivayetler noktasında Muvatta nüshaları arasındaki ortak noktaları ve farklılıkları ortaya koymaya çalışmıştır.

Şerh Riyazüs Salihin

Şerhu Riyâzi’s-Sâlihîn: Şeyh Muhammed Ali es-Sâbûnî’nin kaleme aldığı bu eser, İmam Nevevî’nin asırlardır Müslümanların başucu kitabı olan Riyâzü’s-Sâlihîn’e yapılmış en kıymetli şerhlerden biridir. Şeyh Sâbûnî eserde yer alan önemli hadisleri herkesin rahatlıkla anlayabileceği bir üslupla açıklamış; kelime ve kavramları sade, öz ve güçlü bir dille şerh ederek metnin derinliğini ortaya koymuştur. Bu değerli çalışma hem ilmî hem ahlâkî yönüyle okuyucuya rehberlik etmekte; Sünnet’in hikmetini, güzelliğini ve hayata yön veren mesajlarını berrak bir şekilde sunmaktadır.

Hadislerle Edep ve Ahlak

Hadis ilminin büyük otoritelerinden Ebû Bekir el-Beyhakî’nin kaleme aldığı el-Âdâb, edep ve ahlâkın temel prensiplerini hadislerin ışığında sistematik bir biçimde ele alıyor. Eserde sadece bireysel değil, toplumsal ilişkilerde de İslâmî ahlâkın nasıl hayata geçirileceğine dair kapsamlı bir bakış sunuluyor. Kur’an ve hadislerdeki edep ve ahlâk vurgularından hareketle şekillenen bu eser, komşuluk ilişkilerinden öfke kontrolüne, tevazu ve hayâdan toplumsal adalete kadar pek çok başlık altında zengin örnekler sunmaktadır. Doç. Dr. Hüseyin Okur’un editörlüğünde yayıma hazırlanan Hadislerle Edep ve Ahlak, hem akademik camia hem de manevi arayış içinde olan her okuyucu için kaynak değerindedir.

Hikmet Deryası Tasavvuf Yolunda Hadisler

Ebû Bekir Muhammed b. İbrahim el-Buhârî el-Kelâbâzî’nin (el-Gülâbâdî) kaleme aldığı "Hikmet Deryası | Tasavvuf Yolunda Hadisler (Bahru'l-Fevaid)", İmam Kelâbâzî’nin hadis alanında yazdığı önemli bir eserdir. Daha çok sûfî bir âlim olarak tanınan İmam Kelâbâzî, bu eserinde hadisleri detaylı bir şekilde ele alarak tasavvufî ve ahlâkî yönlerine dikkat çekmiştir. Hafız Kelâbâzî, seksene yakın hocasından dinlediği 222 hadisi isnadıyla rivayet etmiş ve ardından âyet, hadis, sahabe kavli, selefin sözleri, darbımeseller, atasözleri, sûfîlerin sözleri ve sözlük anlamlarını dikkate alarak izah etmiştir. "Hikmet Deryası Tasavvuf Yolunda Hadisler (Bahru'l-Fevaid)" eseri, hem hadis şerhi alanında hem de tasavvufî hadis şerhi alanında ilk eserlerden biri olarak kabul edilmektedir. Hikmet Deryası | Tasavvuf Yolunda Hadisler, İlk defa tercüme edilerek Doç. Dr. Ali Kaya’nın özenli çalışmasıyla Semerkand Yayınları tarafından okuyucularla buluşuyor. Hadislerin derin anlamlarını ve günlük hayatta nasıl uygulanması gerektiğini detaylı bir şekilde ele alan bu kitap, İslam’ın güzelliklerini keşfetmek isteyen herkes için vazgeçilmez bir kaynaktır.

Kırk Hadis

İmam Nevevî’nin [rahmetullahi aleyh] kaleme aldığı ve titiz bir çalışmayla hazırlanan el-Erbaîn/Kırk Hadis adlı eser Semerkand Yayınları’ndan çıktı. Hacim itibariyle küçük fakat İslâm’ın, akaidin, fıkhın ve ilmin esaslarını kapsaması yönüyle oldukça önemli bu eseri sizlerin istifadesine sunuyoruz. Yazıldığı günden itibaren müslümanlar tarafından büyük ilgi gören bu kıymetli eserin yeni nesiller için daha kolay anlaşılmasını ve ezberlenmesini sağlamak adına güncel bir dil kullanılmış, orijinal metninden yararlanmak isteyenler için Arapçasıyla beraber titiz bir çalışmayla yayına hazırlanmıştır. Muhammed Danışman’ın tercüme ettiği başucu eser Semerkand Yayınları’nda…

Şifa-i Şerif Siyer-i Nebi 3 Cilt

Kadi İyaz’ın kaleme aldığı "Şifa-i Şerif", İslam dünyasında Peygamber Efendimiz’e (s.a.v) duyulan sevgi ve saygıyı arttırmak amacıyla yazılmış en önemli eserlerden biridir. Tam adı "eş-Şifâ bi-ta‘rîfi hukûki’l-Mustafâ" olan bu eser, Hz. Peygamber’in (s.a.v) yüceliğini, ona gösterilmesi gereken saygıyı ve bu saygıda kusur edenlerin durumunu ayrıntılı bir şekilde ele alır. Şifa-i Şerif, İslam dünyasında geniş bir coğrafyada okunmuş, okutulmuş ve büyük bir değer görmüştür. Medreselerde ders kitabı olarak okutulan bu eser, aynı zamanda camilerde halka sunulmuş ve İslam ilim tarihinde önemli bir yer edinmiştir. İstanbul’dan Tunus’a, Fas’tan Hindistan’a kadar geniş bir coğrafyada müslümanların ilgisini çeken "Şifa-i Şerif", günümüzde de İslamî ilimler alanında vazgeçilmez bir kaynaktır. Şifa-i Şerif, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) sevgisini tanıtmak ve ümmete O’nu sevdirmek amacıyla yazılmış, İslam dünyasında derin izler bırakmış bir başyapıttır. Şifa-i Şerif | Siyer-i Nebi, Semerkand Yayınları’nın özenli baskısıyla yeniden okuyucularla buluşuyor.

Riyazüs Salihin 3 Cilt

RİYAZÜS SALİHİN 3 CİLT Bu kıymetli eser, büyük âlim ve ârif İmam Nevevî’ye [rahmetullahi aleyh] aittir. Kendisinin İslâm ahlâkı ve âdabını öğretmek maksadıyla yaklaşık 1900 hadisi on sekiz ana başlık halinde topladığı Riyâzü’s-Sâlihîn adlı bu değerli eseri, her zaman ve her zeminde büyük ilgi görmüştür. Milletimizin din kültüründe öncelikli yeri olan hadis kitaplarının başında gelmiştir. Zengin muhtevası ve mükemmel tertibi ile dikkat çeken değerli eser, diğer İslâm ülkelerinde de daima güncelliğini korumuştur. İslâm ülkelerinin pek çoğunda, çeşitli seviyedeki dinî öğretim kurumlarının ders programlarında okunmasının yanında bilhassa vaaz ve irşad faaliyetlerinin de vazgeçilmez el kitabı hüviyetiyle geniş bir kullanım alanına sahip olmuştur. Özellikle din hizmeti veren; müftü, vaiz, imam ve hatiplerin başvurduğu öncelikli kaynak olmuştur. Her seviyedeki insanımızın istifadesini kolaylaştırmayı esas alarak büyük bir titizlikle tercüme edilen değerli eser, birçok ehil kimse tarafından baştan sona okunup kontrol edildi. Böylece kaçınılması mümkün olmayan hataları en aza indirme imkânı yakalanmış oldu. Konu başlıkları elden geldiğince kısa ve özlü yazıldı. Konu başlarındaki âyetler tercüme edildi ve Kur’an’daki sûre ve âyet numaraları belirtildi. Hadislerin tahrici yapıldı. Özellikle İmam Nevevî’nin gösterdiği kaynaklar verildi. Hadislerin manaları birebir aktarıldı, ancak müteşâbih hadisler tevil edilerek verildi. Anlaşılması zor veya yanlış anlaşılabilecek hadisler dipnotlarda izah edildi. Açıklamalar esnasında başta Kütüb-i Sitte şerhleri olmak üzere birçok kaynağa başvuruldu. Bu hususta da günümüzün şartları ve ihtiyaçları göz önünde bulunduruldu ve hadislerin bu açıdan ihtiva ettiği manalar alınmaya çalışıldı. Bu yönüyle kadim ve köklü bu kıymetli kitap uzun ve titiz bir hazırlık döneminden sonra Semerkand Yayınları farkıyla siz değerli okurlarımızın istifadesine sunuldu.

Kur'ân ve Sünnete Göre Temel İnsan Hakları

"Kur'ân ve Sünnete Göre Temel İnsan Hakları" konulu onbeşinci Kur'ân ve Tefsir Araştırmaları Tartışmalı İlmî Toplantısı, Vakfımız (İSAV) ile M. Ü. İlahiyat Fakültesi işbirliğiyle 22-23 Aralık 2013 tarihlerinde Üsküdar Belediyesi Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi?nde gerçekleştirilmiş ve bu toplantıda oniki tebliğ sunmuş, Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden 28 bilim adamı ve toplantıya katılan dinleyiciler tarafından konu iki gün boyunca etraflıca tartışılmıştır. "Doğu ve Batı Medeniyetlerinde İnsan Hakları; Kelâmî Açıdan İnsan Haklarının Temellendirilmesi; Kur'ân'da Kadın ve Kadın Hakları; Kur'ân ve Sünnette Azınlık Hakları; Kur'ân'da Karı-Koca Hakları; Kur'ân ve Sünnette Ebeveyn ve Çocuk Hakları; Kur'ân ve Sünnette Hayat Hakkı ve Özel Hayatın Gizliliği; Kur?ân ve Sünnette İnanç ve Düşünce Özgürlüğü; Kur'ân ve Sünnette Esir Hakları; İnsan Hakları Olarak Mülkiyet Hakkı; Kur'ân ve Sünnette İşçi ve İşveren Hakları; Kur'ân ve Sünnete Göre Sanık ve Mahkûm Hakları" başlıklı tebliğler sunulmuş, her tebliğ ayrı ayrı müzakere edilip, tartışılmıştır. Toplantıda sunulan tebliğ, müzakere ve toplantı sonunda yapılan değerlendirmeler bu eserde bir araya getirilerek Kur'ân ve Sünnete Göre Temel İnsan Hakları adıyla neşredilmiştir.

Hadiste Sened Tenkidi

Hadiste Sened Tenkidi, hadisi bize nakleden râvîlerin güvenilirliği üzerinde yapılan derin ilmî incelemedir. Sened tenkidindeki nihaî amaç, metnin sağlıklı bir şekilde nakledilmesi ve korunması olup metnin sıhhatinin tespiti için şarttır. İlmî ve tarihî bir geçmişi olan hadis nakleden râvîlerin güvenilirliğinin ilmî ve objektif ölçülerle sorgulandığı “sened tenkidi”, cidden zor ama önemli bir konudur. Hadiste metin tenkidi konusunda çalışmalar bulunmakla birlikte hadiste sened tenkidi konusunda yapılan çalışmaların azlığı bir gerçektir. İslâm dünyasında son yıllarda hadis tahrîcine ve sened tenkidine önem verildiği görülmektedir. Bu eser rehberliğinde ise daha önce hiç araştırılıp incelenmemiş ve dereceleri belirtilmemiş bazı hadislerin kadim sened tenkidi metoduyla incelenip değerlendirilmesi mümkün olacak ve özellikle sened tenkidi konusunda çalışma yapanlara ışık tutacaktır.

Ayet ve Hadislerde Bereketli Yaşam

Bereket kavramı, ağırlıklı olarak bir şeyin değerli ve kıymetli olduğunu belirtmek üzere kullanılmaktadır. Bu kavram insan ve diğer canlılar için kullanılmakla birlikte insan merkezli kullanımı esastır. Bereket, insanın hayatında şüphesiz farklı şekillerde tezahür etmektedir. Malın bereketi artması, evin bereketi genişliği ve huzuru, ailenin bereketi bireylerin birbirleriyle uyum içinde olmaları, ömrün bereketi ise uzun ve hayırlı işlerle geçmiş olmasıdır. İnsanın dünyada sağlıklı, bereketli ve huzurlu bir hayat yaşaması için yapması gereken bazı etkenlerin olduğu muhakkaktır. Bunun için bereketli bir yaşamı hayatımızda, çevremizde ve toplumumuzda oluşturabilmek için yapılması gereken; âyet ve hadislerin tarif ettiği yaşama uygun, bir hayat sürmeye çalışmaktır. Bu ilkelere uygun yaşam sürenler bu dünyada bereketli, huzurlu ve mutlu bir hayat sürerler; âhiret günü de kurtuluşa erenlerden olacaklardır. Çalışmada Kur’an ve hadisler bütünlüğü dikkate alınarak bereketin oluşmasına sebep olan etkenler üzerinde durulmuştur. Diğer bir ifadeyle ferdî, ailevî ve sosyal hayatımıza hangi temel ilkeleri, nasıl uygularsak mutlu, huzurlu ve bereketli bir hayat yaşayabiliriz? Huzurlu bir fert, aile ve toplum nasıl oluşabilir? Adeta kitapta bunun formülleri verilmeye çalışılmaktadır.

Sünnetin Bahçesinden Yedi Yüz Hadis

Amacımız, araştırmacılara kaynak olmaktan daha çok, gününümüz insanına ve geleceğimizi oluşturacak gençlerimize yardımcı olmak, onları bilgilendirerek dinimiz İslam hakkında özet bilgiler vermek, böylece İslam dininin ve Onun nimetlerinin, dünya ve ahiret müjdelerine yönelik kavramlarına ışık tutmaktır.

Seçilmiş Salavatlar

İnanc dünyamızın şekillenmesinde, ibadet hayatımızın kusursuz bir biçimde belirlenmesinde ve beşeri münasebetlerimizin temellendirilmesinde vazgeçilmez bir yere sahip olan Hz. Peygamber'e getirilecek salatü selamlarla ilgili bir çalışma yapmak, bunların en önemlilerini bir kitapta toplamak hayal ve arzusu uzun yıllardan beri beni sarmış ve mutlaka yerine getirilmesi gereken bir ideal halini almıştı. Amacım, iyi bir dini eğitim alamamış olduğu için bunlar öğrenememiş kimselerle henüz yetişme çağındaki geçleri aydınlatmak, bilgilendirip, onlara peygamber sevgisi kazandırmaktır. Allah'ım! Onun yolundan gitmeye, ilmini, irfanın, edebini, sünnetini ve ahlakın öğrenmeye ve yaşamaya bizi muktedir eyle. Amin.

Öne Çıkan Salavatlar

Yüce Allah'ın indinde inanç ve ibaretlerimizin kabulü, ancak rahmet Peygamberi Hz. Muhammed (s.a.v.)'e getireceğimiz salât-ü selâmlarla mümkün olmaktadır. Bu inançla düzenlediğim kitabıma, İslâm dünyasında bilinen yüzlerce salâvat arasından oldukça kısa, öz, öne çıkan ve sevabı çok olanlarını seçmeye gayret ettim. Nasip ettiği için Yüce Allah'a hamdolsun.

Ayet ve Hadisler Işığında Ramazan Oruç ve Zekat

Ramazan ayında oruç tutmak, İslâmın beş şartından biridir. Peygamber(s.a.v.) Efendimiz, oruç tutanlar için birçok müjdeler vermiştir. Cenab-ı Hakk, bir Hadîs-i Kudsî'de: Oruç, benim içindir, onun mükâfatını da ben veririm. buyurmuştur. Bu bir aylık zaman dilimi, bizim için günahlardan sıyrılmanın başlangıç noktası olabilir. Çünkü Yüce Allah (c.c.), insan oğlunu oruçla bağışlamak is¬temektedir. İslâmın beş temel esasından biri olan zekât ise, hicretin ikinci yılında, oruçtan önce farz kılınmıştır. Mal ile yapılan bir ibadettir. Zekât, sosyal bir yardımlaşma sistemi olduğu için, kalbi cimrilikten, malı fakirin hakkından temizler, aynı zamanda kuvvetlinin, zayıfa karşı şefkat ve merhamet duygularını geliştirir. Zekâtın Ramazan ayında verilmesi de özellikle tavsiye buyrulmuştur. Bu kitapta, Ramazan ayında oruç ve zekât ibadeti, kısa ve öz olarak, sade bir dille anlatılmaktır.

Hadis İlimleri ve Hadis Tarihi

Elinizdeki bu eser Prof.Dr. Ali Osman Koçkuzu'nun 40 yıl önce kaleme aldığı ilk kitabıdır. Hadis İlimleri hakkında genel bilgi vermenin yanında, değişik seviyedeki okuyuculara da hitap etmektedir. Eserde dinimizi ve onun kültürel ve manevi değerlerini yeni öğrenmeye başlayacaklar için başlangıç bilgileri sunulurken, lisans düzeyinde ilahiyat tahsili yapan gençlerin kaynak ihtiyacını karşılayacak, ders kitabı hüviyetinde bilgiler de bulunmaktadır. Kitabın İslami ilimlerde yüksek lisans ve doktora yapan araştırmacılar için ilk yayınlandığı tarihten günümüze kadar ciddi bir ihtiyacı karşıladığı, bu alanda kaleme alınmış önemli bir eser olduğu muhakkaktır. 2020'de vefat eden Ali Osman Koçkuzu hocamıza Allah rahmet etsin, bir muhaddis olarak kendisini Efendimize komşu eylesin.

Geç Dönem Muhaddislerin Metin Tenkidi Uygulamaları

Hadisçilerin geçmişte yeterli seviyede metin tenkidi yapmadığına yönelik yaygın kanaatin temelinde uygulamaya dair bulgu eksikliği sorununun bulunduğu bilinmektedir. Araştırmacıların dikkat çektiği bu sorun sebebiyle muhaddislerin metin tenkidi uygulamalarına dair somut örnekler ancak mevzuat kitaplarından verilebilmektedir. İşte bu bulgu eksikliği sorununu çözmek maksadıyla yaptığımız araştırmalarda geç dönemden İbn Kesir, İbn Hacer, Zehebî ve İbnü’l-Cevzî gibi hadis ilminin yetkin şahsiyetlerinin yaptıkları metin tenkitleri geniş bir şekilde incelenmiş ve sanılanın aksine bu münekkitlerin yaptıkları hadis tenkitlerinde metni de muhakkak dikkate aldıkları ve bu amaçla birçok kıstası kullandıkları tespit edilmiştir. Hadisçilerin metin tenkidi faaliyetleri hakkındaki algıları önemli ölçüde düzeltecek olan araştırma bulgularını içeren bu çalışmaların konu bütünlüğü içinde okuyuculara takdim edilmesinin faydalı olacağı düşünülerek bu tetkikler bir kitap hâlinde bir araya getirilmiştir.

Erken Dönem Muhaddislerin Metin Tenkidi Uygulamaları

Hadisçilerin geçmişte yeterli seviyede metin tenkidi yapmadığına yönelik yaygın kanaatin temelinde uygulamaya dair bulgu eksikliği sorununun bulunduğu bilinmektedir. Araştırmacıların dikkat çektiği bu sorun sebebiyle muhaddislerin metin tenkidi uygulamalarına dair somut örnekler ancak mevzuat kitaplarından verilebilmektedir. İşte bu bulgu eksikliği sorununu çözmek maksadıyla yaptığımız araştırmalarda erken dönemden Buhârî, Müslim, Tirmizî ve İbn Ebî Hâtim gibi hadis ilminin en yetkin şahsiyetlerinin yaptıkları metin tenkitleri geniş bir şekilde incelenmiş ve sanılanın aksine bu münekkitlerin yaptıkları hadis tenkitlerinde metni de muhakkak dikkate aldıkları ve bu amaçla birçok kıstası kullandıkları tespit edilmiştir. Hadisçilerin metin tenkidi faaliyetleri hakkındaki algıları önemli ölçüde düzeltecek olan araştırma bulgularını içeren bu çalışmaların konu bütünlüğü içinde okuyuculara takdim edilmesinin faydalı olacağı düşünülerek bu tetkikler bir kitap hâlinde bir araya getirilmiştir.

Sünnet Ve Dindarlık

Sünnet, İslam geleneğidir. Gelenek bir değerler ve anlamlar dünyasıdır. “Gelenek”, kadim zamanlardan intikal etmiş, tekvînî, tatbîkî ve fiilî vahiydir. Sünnet, Allah’ın yasalarına uygun bir hayat yaşamaktır. Sünnet Hz. Peygamber’le başlayan ve onunla sona eren bir tatbikat değildir, kitâbullah’a dayanır. Kitâbullah fıtrat standardıdır, yaratılış ayarlarıdır. Allah’ın yasalarını ve ayarlarını savunmak, tartışmak ve bu uğurda mücadele etmek gerekir. Allah’ın kitabına uygun bir hayatın nazarî bir tasavvur olmaktan çıkıp uygulamaya konulması ümmetin üzerindeki bir emanettir. Sünnet ümmetin müşterek değeri, mefkûresi ve maârifidir. Allah’ın emir ve yasaklarının uygulanabildiği bir ortamın hazırlanması da sünnetin muhtevasında saklıdır. Bu ortam da dindarlık ta sadelik içinde kolay ve tabii yaşanır. Dindarlık insanların Allah ile nitelikli ve içi samimiyetle doldurulmuş bir ilişki içine girmeleridir. Dinî ve ahlâkî hayat bir toplumun içinde birlikte yaşanır, hissedilir ve sonraki nesillere aktarılır. Özgün, samimi ve saf dindarlık, ahlak ve değer üretir. İnsan insanla iyileşir ve mutlu olur. Allah’la kâinatla ve tüm insanlarla ve kendisiyle barışık yaşamanın anahtarı dindar olmaktır. İçtimaî dindarlık olarak sünnet, bir toplumda güven inşa eder. Allah ile bağlantısı kopmuş bir toplum güven içinde değildir. Çözüm Hz. Muhammed’in yoluna gerçekten bağlı ümmet olmaktan geçmektedir. Hz. Muhammed’in getirdiği değer ölçüleri ve hayat çizgisine çağdaş normlarla çelişse bile sahip çıkmak gerekir. Sünnete bağlılık, eğitim nizamının ve hukukun İslam’a uygun bir toplum hayatını destekler hale gelmesi için çalışmayı da gerektirir. Müslüman bir toplumda genç nesle verilecek din eğitimi, sünnete bağlılık ve dindarlık hedefi taşımalıdır.

Sarf Ve Nahiv Açısından Kısa Surelerin Tahlilleri

Yüce kitabımız Kur’ân-ı Kerîm lafız ve mânâsıyla mûciz bir kitaptır. Onun mânâlarının iyi anlaşılması için öncelikle lafızlarının ve terkiplerinin çok iyi anlaşılması gerekir. Kur’an aynı zamanda Arap lisanıyla inmiş edebiyat harikası bir kitaptır. Onu anlamanın en güzel yolu Arapça’yı bilip; Sarf ilminin kurallarına göre kelimelerini, Nahiv ilminin kurallarına göre de terkiplerini yani tamlama ve cümlelerini tahlil etmektir. Bundan sonra da edebî beyânın incelenmesi için Belâgat ilminin kurallarına göre tahlîli gerekecektir.Kur’ân-ı Kerîm’i anlamak için Arapça’yı bilmek elbette gerekli bir şarttır ancak dili bilmek İlahî Kelamı tam mânâsıyla anlamak için yeterli olmayabilir. Onu anlamak için maddi-manevî, psikolojik ve sosyolojik pek çok ilmi bilmek; ulûm-u diniyye yanında funûn-u medeniyyeye de vâkıf olmak gerekebilir. Zira Kur’ân, lâhutî âlemden geldiği için onda çeşitli mânâlar murad edilebilir. Ancak böyle mütevâzi bir çalışmada Kur’ân’ın tamamını ele almak mümkün olmadığı gibi bütün ilimler açısından onu tahlîl etmek de vüs‘umüzün fevkindedir. Bu nedenle hacmi mahdûd bu kısa-öz çalışmada Fâtiha sûresiyle birlikte Kur’ân’ın son yirmi iki suresi (Duha-Nâs arası) Sarf ve Nahiv ilmi açısından tahlil edilmiş, bu konuda ilmini ve tecrübesini geliştirmek isteyenlere bir yol göstermek ve çığır açılmak istenmiştir. Okunup anlaşılması, hayata tatbik edilmesi dua, dilek ve temennilerimizle...

Somuncu Baba’nın Kırk Hadis Şerhi

Dinimizin ikinci kaynağı olan hadisler Kur’an’ı anlayıp hayata geçirmemiz için bizlere rehberlik etmektedir. Bu önemli misyon tarihin her döneminde müminler tarafından hakkıyla anlaşılmış, Allah Rasûlünün buyrukları öğrenilmeye ve bunlarla hayat tanzim edilmeye gayret edilmiştir. Ülkemizin tasavvuf büyüklerinden Somuncu Baba da aynı yolu izleyerek Allah Rasûlünün sözlerinden bir seçki oluşturarak kırk hadisi bir araya getirmiş ve her birini özlü bir şekilde açıklamıştır. Böylece insanları bilgiyle buluşturmak yanında diğer ilimler gibi tasavvufun da ikinci dayanağının hadisler olduğunu göstermiştir. Elinizdeki eser onun veciz açıklamalarını genişletmeyi, Rasûlün buyruklarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı hedefleyen mütevazı bir çalışmadır.

Sahih Hadis Bulunmayan Konular

Müminler için dinin iki temel kaynağı vardır. Bunlar: Allah'ın kitabı Kur'an ile bu kitabı insanlığa açıklayan Hz. Peygamber'in hadisleridir. Kur'an mütevatir olarak geldiğinden dolayı Allah katından indiği haliyle bizlere ulaştığında şüphe yoktur. Bu nedenle, birisi bir ayet okuduğunda hiç kimsenin aklına onun Allah buyruğu olup olmadığıyla ilgili şüphe gelmez. Hadislere gelince, mevcut hadis kitapları ile diğer klasik kaynaklarda yer alan tüm rivayetlerin Allah Rasûlü'nden geldiğine inanmak mümkün değildir. Münekkid hadis bilginleri bu bağlamda bizler için büyük bir hizmet gerçekleştirmişlerdir. Bazen toplu listeler yaparak bazen de ele aldıkları mevzunun gereği olarak sahih hadis bulunmayan bir konuya değinmişlerdir. Günümüzde kendini geliştirme endişesi taşıyan veya insanlara İslâm adına bir şeyler sunma sevdalısı olan her mümin, geçmiş bilginlerin bu çabalarından yararlanmak durumundadır. Zira sahih hadislere dayanarak inanmak ve konuşmak son derece önemlidir. Elinizdeki çalışma, geçmiş bilginlerin söz konusu çabalarını bir arada sunmaktadır. Bu nedenle her kitaplıkta bulunmayı hak etmektedir.

Hadisçiler ve Çelişki

Farklı alanlarda pek çok kitap telif eden ansiklopedik yazarların eserlerinin önemli bir kısmında, konuların hakkıyla ele alınmaması, çelişkilerin bulunması oldukça rastlanan bir durumdur. Özellikle hadis alanında öne çıkmış ve ahlak alanında da onlarca eser yazmış müelliflerin kitaplarına baktığımızda buna daha fazla şahit oluruz. Çalışmalarının bir bölümünde hadis ilminin kuralları, rivayetlerin değerlendirilmesinde gözetilmesi gereken prensipler gibi temel hususları zikreden ve bunları uygulayan müelliflerin, başka çalışmalarında farklı bir yaklaşımla okuyucunun karşısına çıktıkları, zikrettikleri ya da uyguladıkları kaideleri kendilerinin terk ettiği görülür. Yaklaşım açısından iki gruptaki eserler değerlendirildiğinde, yazarlarının aynılığı dışında, neredeyse hiçbir benzerlik arz etmedikleri müşahede edilir. Bazen öyle olur ki, "Aynı isimde iki farklı müellifle mi karşı karşıyayız?" şüphesi bile zihinlerde uyanabilir. Elinizdeki çalışmada söz konusu tabloyu belirginleştirmek ve bunun nedenleri üzerinde durmak için iki ansiklopedik müellifin hadisçiliği ele alınmaktadır. Sünen-i Kubrâ yazarı olan ve Şâfiî mezhebinin dayandığı delilleri kaleme alan kişi olarak bilinen Beyhakî ile mevzu hadis uzmanlığı dendiğinde öne çıkan ilk isim olan İbnu'l-Cevzî, eserlerinde sergiledikleri farklı yaklaşımlarıyla okuyucuya sunulmakta, rivayetleri bazı yerlerde birtakım kriterlerle tahlile tabi tutarken başka yerlerde bu kriterleri uygulamayarak çelişkiye düştükleri gösterilmektedir. İbnu'l-Cevzî'nin Beyhakî'nin rivayet ettiği 260 hadisi mevzu saymış olması ise çelişkinin ötesinde, eleştirenle eleştirilenin birlikteliğine dönüşmektedir. Ele aldığı konu itibarıyla klasik eser okumalarında farklı bir pencere açacağı ümit edilen bu kitap, zengin içeriğiyle ilahiyat alanında çalışanlara önemli bilgiler sunmaktadır.