Kitaplar

Vicdan Sızlar

Güray Süngü, Vicdan Sızlar’daki öykülerde sıradanı sıradışı kılan tuhaf karakterlerin ve olayların evrenine kapı aralıyor. Her bir öykü, varlığını bildiğimiz ama belki de sesini duyamadığımız hayatların çığlığını duymamızı sağlıyor ve bizi adım adım kendi gerçeğimize yaklaştırıyor. Güray Süngü’nün her metninde gördüğümüz tuhaf, absürt, yolunu kaybetmiş karakterler, her birimizi, üstünü örtmeye çalıştığımız yönlerimizle yüzleştiren karmaşık ve ironik bir yolculuğa çıkarıyor. Kendi dünyalarında kaybolmuş gibi görünen bu karakterler, okuyucuya beklemedikleri bir anda ayna tutuyor, tüm sıradanlıklarıyla orada duran gerçekliğin sınırlarını zorlayan birer kara mizah figürü gibi okurun karşısına dikiliyorlar. Vicdan Sızlar’da dil, yazarın hünerli ellerinde şaşırtıcı biçimlerle dönüp bükülüyor, kelimeler keskin bir ironiyle zihninizin anahtar deliğinden içeri süzülürken aynı zamanda kocaman bir gülümseme vadediyor.

Ben Alageyik

Arda Arel’in masalsı öyküleri büyülü, cümbüşlü bir dünyayı, bambaşka bir zaman ve mekânı mümkün kılıyor. Bir hikâye nasıl başlar, nasıl biter iyi bilen bir anlatıcının sözcükleri rüyalarla, yollarla, Dede Korkut’un duasıyla, yedişerden uç veren bir geyiğin boynuzuyla, nehrin kaynağına ulaşırsa ejderhaya dönüşecek koi balığıyla, yedi umman buharlaşsa ve yüce dağları aşıp aylarca sahraya yağsa susuzluğu dinmeyecek avcıyla kesişiyor. “Sağa baktım, sola baktım, kimseler yoktu. Ormana geldiğim gün gibi öksüz kaldım ve anladım; orman ehline orman, âdem ehline Yuva gerek.”

Gölge Yontusu

Gölge Yontusu, tarihin ara ve çıkmaz sokaklarında keşfedilmeyi bekleyen belli belirsiz izlere odaklanıyor. İnsanoğlunun çağlar değişse de hiç değişmeyen netameli taraflarına çeviriyor bakışlarını. Böylece yüzyıllar öncesinden günümüze uzanan ışıltılı bir dehliz açılıyor önümüzde. İyilerin yanında yeryüzünün lanetlilerini de öykü evrenine dahil eden Alkan Kılıç, okuyucularını düşsel bir yolculuğa çıkarıyor. Kimler yok ki bu bitimsiz galeride? Gılgamış, Kazıklı Voyvoda, Marcus Aurelius, Hermas, Lâgarî Hasan Çelebi, İbn Battûta, Karacakız, İmruü’l Kays, Devadatta, Paracelsus, Abraham İbn Ezra ve daha niceleri... “Gölgem olmadan nasıl cevherim olur? Karanlık olan da benim bütünlüğüme aittir ve ben gölgemin bilincine vararak herkes gibi benim de bir insan olduğumu hatırlarım.” Carl Gustav Jung “Gölge, sadece görmezden gelindiğinde veya yanlış anlaşıldığında düşman haline gelir.” Marie-Louise von Franz

Tuhaf Olan Onlar

İyi yazarların ayırıcı vasıflarından biri de şüphesiz bu dünyaya dair bir bakış geliştirmeleridir. Üslup, bu bakışla oluşur; bir yazarın farklı zamanlarda kaleme aldığı metinler arasındaki tematik yakınlaşmanın sebebi çoğu zaman budur. Dahası iyi eseri, pek çok alanda olduğu gibi edebiyatta da hüküm süren vasat olandan ayıran da başka niteliklerinin yanı sıra bakış açısıdır. İyi bir yazar, onu hikâye ederken dünyaya, zaman içinde geliştirdiği o kendin has bakışıyla bakar ve yorumlar; hangi “biçim”de ne yazıyor olursa olsun metne imzasını da böyle atar. Murat k. Murat’ın ilk öyküsünden beri başardığı ve anılması gereken vasfı budur işte. Önce ilk kitabı Bir Zamanlar Dünyada’da, ayrıntıları seven, hep görünenin ötesine yönelen, dünya içinde başka dünyalar, hikâye içinde başka hikâyeler arayan keskin gözleriyle dikkatleri üzerine çekti. Şimdi artık ustalığa adım atan bir hikâye anlatıcısının cüretiyle okura değil, eleştirmenlere değil, başka yazarlara bile değil, sanki sadece inşa ededurduğu kurmaca dünyasına aşina olanlara hatta belki kitabındaki karakterlerine şöyle fısıldıyor: “Merak etmeyin, Tuhaf Olan Onlar.” Kabul edelim ki bu, güçlü ve karşı konulamaz bir fısıltı. Aykut Ertuğrul

Cumhurun Ölüm İlanı

Öykü serüvenine Cumhur’un Ölüm İlanı ile kaldığı yerden devam eden Ali Yağan, her öyküsünde ölümün farklı bir veçhesine yakından bakıyor. Titizlikle çalışılmış kurgularla, hikâye içinde hikâye anlattığı “sonsuz” öykülerle okuru ölümün çemberinde dolaştırıyor. Ölmeden önce ölen, kendi mezarını kazan, ölümün uzaktan duyulan sesiyle yolculuğa çıkan kahramanlar, yazarın hünerli kalemiyle unutulmaz karakterlere dönüşüyor. Ezel ile ebed arasındaki mesafeyi kelimelerle kat eden ve bu uçurumda öyküsünün hem anlatıcısı hem kahramanı olan Yağan, en çok da insanın kendi hikâyesini anla(t)madaki acizliğine dikkat çeker: “Artık insan kendi aleyhinde bir şahit ve bir delildir.” Onun öykülerinde hikâyesini anlatma sorumluluğu sırtına yüklenen insan, sanki biri ona “yıkıp yeniden var ettiğimizi hikâye et.” diye fısıldamış gibi ölümün ve dirimin kıyısında cesaretle dolaşır. Bütün hikâyeler gibi; yazan, dinleyen ya da okuyan her zaman bir son bekler, oysa hikâyelerin, bu birbirine girmiş anlatıların sonu yoktur. Karlı günler gelir geçer, fırtına diner, mevsim bahara, yaza döner ama anlatılanlar tükenmez. Yüzyıllar sonra da anlatılacak olanlar aynıdır

Taşıyacak Bizi Rüzgar

“Her şey gölge ve uçan tozdur; duyulan tek ses rüzgârın havalandırıp sürüklediği şeylerden gelir, rüzgârın ardında bıraktığından başka sessizlik de yoktur.” Fernando Pessoa Belleğin hileli oyunları, zamanın yıkıcı etkileri ve insan ilişkilerinin karmaşıklığına dair derin ve ilginç bir görü sunan Taşıyacak Bizi Rüzgâr’da gerçeklik her an değişip başka bir çehresiyle görünür oluyor. Öyküler, kimi zaman şehrin gri duvarları arasında dolaşıp günlük yaşamın en basit anlarına odaklanıyor kimi zaman da fantastik ve masalsı bir kurgunun içinde, düşsel coğrafyalarda dolaşıyor. Rüyalar, mitler, eski masallar, dilden dile anlatılagelen o sırlı hikâyeler sanki yeni bir dil aracılığı ile kendi gerçekliğimizin içinden bizimle konuşuyor. Bazen distopik bir atmosfer, bir rüyanın parçasıymış gibi etrafımızı sararken, bizi gerçeğe çağıran hamleler, zamanın ipliğini nazikçe çözüyor. Bu kontrastla; anılarımızın, duygularımızın ve bizi inşa eden köklerimizin birbirine nasıl dolandığını keşfediyoruz. Bu kitapta; arada kalmışlık, merak ve tekinsizlik kol geziyor. Böylelikle kurgu, okurun ilgisini her öyküde diri tutuyor.

Ölmek İçin İyi Bir Gün Değil

Ölmek için iyi bir gün var mıdır? Selma Aksoy Türköz, Ölmek İçin İyi Bir Gün Değil’de, silikleşen hayatların kapısını sık sık çalıyor. Farklılıkları, renkli bir mozaik gibi içinde barındırma iddiasındaki toplumda, gruplar arasındaki sınırların belirginliği, aidiyet arayışındaki kayıp karakterlerin hikâyeleri yankı buluyor; arafta kalmış ruhlar, kendi içlerinde, yabancılaşmış bir dünyada var olma mücadelesini sürdürüyor. Onların belleklerine bir diken gibi saplanan gerçeklik, kırık dökük umutlarının arasında yeniden ve daha büyük bir güçle inşa edilmeyi bekliyor. Savaş, göç, afetler ve yıkıcı toplumsal olaylar, insanlığın ortak ve evrensel hikâyelerinin çekirdeğini oluşturur. Peki ya bu büyük kırılmaların sonrası nasıldır? Bunlardan geriye kalan yaşamda yabancılaşma ve ötekileşme günlük hayatın en sıradan anında küçük ama keskin çiziklerle nasıl hissettirir kendini? Türköz’ün öykü kahramanlarının her an şu soruları sorduklarını duyar gibi oluruz: Gerçek savaş hangisi, barışı kim sağlayacak; kendinde kaybolmuş olanın evi nerede ve varacağı yer neresi? Yazar, kahramanlarıyla karşı karşıya getirmekten çekinmediği gerçekliğin sert yüzünü, küçük hayatların sessiz hikâyelerinde bile keşfe açıyor. Bunu yaparken, kurguyu ve üslubu oldukça canlı tutuyor; anlatımının bir ayağı gerçeklikte iken diğer ayağı rüyalarla örülü büyülü-gerçekçi bir zeminde dolaşıp gidip geliyor. Tıpkı şunun gibi: İki kent arasındaydı; biri onu bekliyor, öteki hemen unutuyordu.

Makrokozmos Öyküleri

Çağdaş kurmacanın cesur sesi Güray Süngü, kâinata dair merakını belli ki gizleyemiyor. Merak uğruna yaşayan birinin neler yapabileceği ise malumunuz… Yazar, zaman ve mekânın bulanıklaştığı tuhaf yeni dünyayı, eşref-i mahlukatı, gelenleri, gidenleri, geride kalanları, gündelik anlardaki büyük gerçekleri, paralel evrenleri, aynı anda hem pek çok şeyi hem de hiçbir şeyi keşfetmek üzere gözü kara bir cambaz gibi davranıyor; zor ve tehlikeli binbir türlü oyuna başvurmaktan çekinmiyor. Kurallara, olağana, akışa, hayır abartmıyoruz, her şeye tersten bakmak da buna dâhil! Makrokozmos Öyküleri, dünyada olup biteni anlamak için bizzat ona tersten bakmaya bir çağrı!

Aşağıda Çok Yer Var

Ebediyet arzusundan bir türlü kopamayan fertlerin toplumla yaşadığı gerilimleri ve Homo Ludens (oyuncu insan) olarak adlandırılan insana has davranışların kökenini keşfeden Aşağıda Çok Yer Var, geleneksel masalsı anlatı ile postmodern anlatı arasında köprü kuruyor. Dünyanın aşırı yapılaşma sonucu tamamıyla düzleştiği bir dönemde ortada kalakalan iki tepenin serüveni ile başlayan öyküler; palindromik (tersten okunuşları da aynı olan) dillerin temelini ve gelişimini okuyucusuna zekice sunarken toplumdan soyutlanmış, evinden çıkmayan insanların birden tetiklenen sosyal anksiyetelerini de ele alıyor. Arif Semih Sulubulut, tekdüze yaşayan insanın hayatını özgünleştirme çabası olarak pazarlanan intihar eylemini ve bireylerin tutunduğu kültür ögelerinin birer birer yıkılışını alışılmışın dışında bir tavırla aktarıyor. Huizinga’dan Durkheim’a, Tolstoy’dan Feynman’a kurduğu derin bağlantılar ve sade anlatımıyla Aşağıda Çok Yer Var okuyucusunun zihninde yeni pencereler açıyor.

Aplay Suite

Aplay Suite, anlatıcısını yiyen bir anlatı; okurun acımasız okuyuşlarıyla tamamlanan bir büyüsü var. Okuyacaksanız, dikkat edin: siz okudukça yazarın ruhu sızlayabilir. Gerçi o da biraz bunu istiyor gibi. Öykü ile deneme arasında gidip gelen bir formda yazılmış bu öyküler, yazı ile var olma arzusunun, yazarlık saplantısının, edebiyatın kutsal ama kıyıcı/yıkıcı doğasına dair derinlikli, ironik ve postmodern bir “ben anlatısı” kuruyor. Mustafa Aplay, kendi varyasyonlarını farklı öykülere yerleştirerek bir yazarlık miti inşa etmeye çalışıyor. Bunu; ironik bir kurgu çatısı altında, didaktik olmadan; karakterin iç sesiyle, mizahla, groteskle, parodiyle ve zaman zaman edebiyat dünyasının absürtlüğüyle harmanlayarak sunuyor. Sait Faik’in sert gölgesi, Yücel Balku’nun şeytani kurguları, Bilge Karasu’nun Dil’i, Feyyaz Kayacan’ın iç burkan tuhaflığı; hepsi metnin damarlarında dolaşıyor. Ancak bu kitap bir taklitler senfonisi değil, bir zincirin halkası, bir lanetin devamı. Genç bir anlatıcının edebiyatla kurduğu kirli, trajikomik ilişki ve okurun yazara hükmettiği tersyüz edilmiş bir edebiyat evreni absürt bir mizahla inşa ediliyor.

Loretta

Güzide Ertürk, Loretta’da insanın dünya ile ilişkisinin başlangıç anına dönüyor ve ilk düşüşün yarattığı kırılmadan doğan bir öykü evreni oluşturuyor. Yatağın kenarından, rafın ortasından, bir ağacın dalından, omuzdan, uçurumdan ya da iskeleden düşüşle yeniden doğuşu ve varoluşun karmaşık hallerini öyküye çağırıyor. Anlatıcı, yazar ve kahraman rollerini tersine çeviren, kurgu ile gerçeklik arasındaki sınırları zorlayan, yaşamın ve ölümün ötesine uzanan bakışıyla iki dünya arasında geçişken bir sınır oluşturan Ertürk, olasılıkların peşinden cesaretle gidiyor. Loretta’da kurulan masalsı, fantastik, gotik atmosferde insanın nefis, kader ve tarihle savaş halindeki gerilimli ilişkileri, okuyucuya alışılmışın dışında bir okuma deneyimi sunuyor.

Anlat Onlara

Masal, doğası gereği kolektif belleğin biçimlendirdiği ama bireysel tahayyülün yeniden inşa edebildiği bir anlatı formudur. Arketipler, imgeler ve metaforlar aracılığıyla uzak kültürlerin düşünce yollarına açılırken bugünün okurunu da düşünsel olarak beslemeye devam ediyor. Anlat Onlara’da yer alan öyküler, hem eski bir hikâyeyi taşıyor hem de ona yeni bir söylem kazandırıyor. Eski anlatılar, bugünkü modern estetik ve düşünsel yaklaşımlarla yeniden kuruluyor. Kitaptaki her yazar, bilinen bir masaldan yola çıkarak kendi yaşamına, sezgisine, vicdanına kulak veriyor ve masalın içinde saklı olanı bir anlatı yöntemi hâline getiriyor. Anlat Onlara’da yer alan öyküler, farklı görüntüler altında içimize sızıyor; düşünceyi, hayali ve hafızayı yeniden biçimlendiriyor.

Gezgin

Kalabalıkların ortasında sessizce yürüyenlerin, sorularla dolu olup cevaptan çok anlamı arayanların kitabıdır Gezgin. Her okuyucu için farklı bir yerden başlar, farklı bir yerde biter. Kimi için bir içe dönüş yolculuğu, kimi için çocukluğa açılan bir pencere. Cibran’ın anlatımı, ne geçmişte ne gelecektedir; her şey şu anda, okurun gözlerinde ve yüreğinde yeniden kurulur. Karakterler semboldür, nesneler mecaz, cümleler ise gölge. Bu kitap, baştan sona bir çöl yürüyüşüdür. Ne varış noktası bellidir ne yolun uzunluğu; ama her adım, okurun kendi merkezine biraz daha yaklaşmasına olanak tanır. Gezgin, öğreti sunmaz; ama okuruyla birlikte düşünen, birlikte susan, birlikte yürüyen bir bilinçtir. Sayfalar bittiğinde kitap değil, sessizlik konuşur. Halil Cibran, bir nar tanesinde evreni, bir dilencide insan onurunu, bir delide saklı bilgeliği bulur. Onun her metni, okuru dışarıdan içeriye çağırır; bir masal gibi başlar, bir iç konuşmaya dönüşerek sona erer. Onun sesi, hayatı gözlemleyen bir tanığın dingin sesidir. Sesi, gezginin sesidir; gezdiği yer yalnız taşlı yollar, çarşılar ya da çöller değil, insanın labirentleridir.

Utanç Verici Çocukluk Arkadaşım

Yazma eylemi, en azından bazılarımız için sevdiğimiz yazarlarla, metinlerle yürüttüğümüz sonsuz bir sohbettir. Buna kimi “oyunsuluk” der, bir başkası deneysellik, metinlerarasılık, postmodernlik… Oysa bu, yazmanın ve var olmanın ta kendisidir. O gösterişli, mükemmel, büyüleyici kurmaca evreninde elini kolunu sallayarak dolaşabilme ehliyeti yeter bazılarımız için. Bartu Çay’ın öykülerini okurken bu yürüyüşün telaşını, neşesini bir arada görüyorum. Peki okur neden eşlik etsin bu yolculuğa? Coşkulu bir yolculuğun ilk adımına şahitlik etme sevinci gönlü yüce okurumuza yetmiyorsa eğer, kendisine şunu söyleyebilir: Vonnegut, Borges, Perec, Calvino, Atay bugün yazsa nasıl yazarlardı? O üslup katilleri, hayal ülkesinin fatihleri, bulmaca kralları, kurgu sihirbazları, muzip dehalar; zamanımızın nesnelerini, bizi kuşatan, ele geçiren şeyleri nasıl görürlerdi? Instagram canlı yayınları, Bitcoin felaketleri, sosyal deneyleri andıran tuhaf kamera şakaları, rüya bulmacaları, mitik sıçramalar arasında Bartu Çay işte tam olarak bu soruya cevap arıyor. Böyle bir ilk kitap, sadece hünerli bir kurmaca yazarını değil, aynı zamanda ikinci kitabı da müjdeliyor. Bizlere ise aylar önce ilan edilen temposu yüksek bir MMA maçını bekler gibi beklemek kalıyor. Aykut Ertuğrul

Açık Deniz

Açık Deniz, düşsel olanla gerçeğin, bilinçdışıyla kolektif hafızanın, kadim hikâyelerle bugüne ait öykülerin iç içe geçtiği özgün bir anlatı evreni. Güçlü bir tahkiyeyle şehrin belleğinden yükselen öyküler; gündelik olanın cazibesini sıradanlıktan kurtarıyor, gerçekliğin katmanlarını görünür kılıyor. Bir süt dişinden koca bir uygarlığın hafızası aşikâr oluyor, rüyalar geçim kaynağına dönüşüyor, harfler insan bedeninde geziniyor, koku iplikleri şehri keşfe çıkarıyor ve eski bir duvar halısı uzak diyarları gezdiriyor. Şeyma Samur hem iyi hikâyeler toplayan bir hikâye avcısı hem de güçlü bir hikâye anlatıcısı olma yolunda ilerliyor. Katmanlı kurgularla ördüğü metinlerde biçimsel çeşitliliği cesurca kullanarak okuru sürekli değişen bir derinliğe bırakıyor. Her öykü, kendi içinden yeni bir öykü doğuruyor; bu çoğalma, okuru metnin kıyılarından uzaklaştırıp açık denizlere sürüklüyor. Açık Deniz, masalsı ama modern diliyle okura, bilinenin sınırlarını aşmayı, iç denizlerinin derinliklerinde yolculuğa çıkmayı vadediyor.

Eriyen Karlar

Eriyen Karlar, hayatın sessiz gölgelerinde biriken yükleri, zamanın insanda bıraktığı izleri ve insanın kendi iç coğrafyasında açılıp kapanan yarıkları ele alan çarpıcı bir kitap. Cemal Şakar hem acıya hem hatırlamaya hem de insanın kendisiyle yüzleşen tarafına yakın duran öyküler kuruyor. İnsanı daima iki zaman arasında ve kendi iç sesinin arafında koruyan Şakar, geçmişi ne bütünüyle geride bırakıyor ne de gelecekte yeni bir sığınak oluşturuyor. Şimdi köyümün girişindeyim. Her yan kar. Sessizliği bölmekten korkuyorum. Kalakalıyorum olduğum yerde. Çocukluğumun evi, harman yeri… her şey görüş alanımda. Hatırlamak değil bu; çocukluğuma ve gençliğime dair fotoğraflar geliyor gözlerimin önüne. Bakıyorum tek tek karelere: avluda, traktörde oturmuşum; arkamdan kimin olduğu belli olmayan iki elin desteğiyle duruyorum. Muhtemelen babam. Sonra, satılmış o eve hep uzaktan baktım; traktörün tepesinde ya da avluda yalınayak, hayretle bakışım.

Otlar ve Ölüler Arasında

Hatice Mert Yunak’ın ilk öykü kitabı Otlar ve Ölüler Arasında’da, okuru, atmosfer odaklı, dil işçiliği kuvvetli bir eser karşılıyor. Minimalist gerçekçiliği tekinsiz bir atmosferle harmanlayan yazar, karakterlerin ruh hallerini eşyalar ve doğa üzerinden somutlaştırıyor ve hüznün taşıyıcısı haline getiriyor. Yunak, çocukluk yaralarının üzerine örtülen perdeleri usulca kaldırmayı deniyor, taşra hayatının durgun görünen yüzeyinin altındaki derin çatlakları, ruhsuz yudumlara sığınan babaları, geçmişinden kaçmaya çalışırken gölgelerine yakalanan kadınları, çiğ, çıplak ve sarsıcı anları soğukkanlılıkla resmediyor. Büyük ve karanlık hakikatin izini sürerken öykü kahramanlarının hikâyelerini iç içe aynı suda akıtıyor. Otlar ve Ölüler Arasında, anlatılmayanların, toprağın altında bekleyenlerin, kendi hikâyesinden kaçmak isterken ayağı takılıp düşenlerin öykülerini bir araya getiriyor.

Adımın Hiç Verilmemiş Olmasını Dilerim

bu, onların hikâyesi; hayatla anlaşamayan insanların. yaşamlarının içinde eğreti duranların; hayatı, sandalyeye bıraktıkları ceketi her an alıp gidiverecek gibi yaşayanların. onların varlıkları, mekânlara ve ilişkilere tam olarak yerleşmez; yaşamları, tutunacak bir alan olmaktan çok, kısa süreliğine uğranan bir bekleme odası gibidir. kendini sık sık hissettiren ölüm düşüncesi de bir son gibi değildir; aksine, bu eğreti hâlin mantıksal devamı gibi sessizce gezinip durur; var olmanın ağırlığını ve gitme ihtimalinin hafifliğini aynı düzlemde düşünmeye iten bir duygu ve atmosfer yaratır öykülerin içinde. aleyna uçar’ın öyküleri, detaylı bir işçilikle, hep o benzer tanıdıklığı gösteren, tutarlı bir biçimde inşa edilmiş karakterlerin dünyasından parçalar seçip anlatan metinler. olup bitenden çok, onların neyi nasıl hissettiğine odaklanırız. bu öykülerde yazar, aynadaki çatlakların her birini ayrı bir nehir yatağına benzeterek anlatır. adımın hiç verilmemiş olmasını dilerim, suskunlukların, yabancılaşılan duyguların ve insan ilişkilerindeki görünmez iktidarın peşine düşen güçlü bir ilk kitap.

Durak Koşusu

“Ruh tüm güzelliklerinden soyundu. Harflerin direkleri soyuldu. Örgüsü çözülen hafızası sicimlere dolandı...” Nevra Gözde’nin sesi, ilk adımlarının ahengi çok tanıdık değil mi? Onlarsız bir Türk öyküsünden bahsedemeyeceğimiz öykünün pek çok eski ustasının ilk adımları gibi; güçlü, çığırtkanlıktan uzak ve kendine has. Durak Koşusu’nda Anadolu mitlerinin nefesini, geleneğin telaşsız yavaşlığını da modern kentin o yapış yapış absürtlüğünü, fast-food dükkanlarının, plazaların boğucu gürültüsünü de duyuyoruz. Yazar, ayrı uçları şaşırtıcı bir hünerle birbirine dikiyor. Ortaya çıkan manzarada ise biz okurları, hem kendimizi hem de kaybettiğimiz o “şeyi” buluyoruz. “Hikâye nerede?” diye soruyor Nevra Gözde bir yerde. Cevap veriyorum: Hikâye, işte burada! Durak Koşusu’nun tam kalbinde. Aykut Ertuğrul

Durmaksızın Ölürler

Sebahat Meraki, ilk öykü kitabı Durmaksızın Ölürler’de, yaşam ile ölümün iç içe geçtiği tekinsiz bir anlatı evrenine davet ediyor okuru. Oğlunun canı için bir “cazu”ya giden anne, on yıllık sırrını kırmızı bir ipek gömleğe saklayan terzi, sirk ışıkları altında hayatlarını üç saniyeye sığdıran ikizler ve istilacı karıncaları bekleyen bir aşçı... Ölümün bazen bir başlangıç bazen de kanlı bir takas olduğu bu öyküler, kadim inançlara ve folklorik unsurlara yaslanırken, yazar bu köklü mirasın insan zihnindeki yansımalarını, gerçeklik ile rüya arasındaki o muğlak sınırda işliyor. Durmaksızın Ölürler, sessizliğin gürültüsünü duyanların, kaderini bir eşikte bırakanların, her gün yeniden ölüp her gün yeniden doğanların sarsıcı anlatısı.

Tasa Kuşları

İlk kitabıyla Necip Fazıl İlk Eserler Ödülü alan Merve Uygun, Tasa Kuşları’yla çıtayı biraz daha yükseğe taşıyor. En az yaşadığımız dünya kadar girift ve bir o kadar tanıdık bir dünya inşa ediyor. Masallardan tanıdığımız o kederli kuşa yepyeni bir ontolojik varlık kazandırıyor. Tasa Kuşları’nın kanat sesleri geliyor. Geleneksel olanla dijital olanın, masallarla Reels videolarının, çok konuşma salgınlarıyla yapay zekâ komutlarının; Dubai çikolatasının absürt ışıltısıyla bir aile yemeğinin ağırlığının arasından… Tasa Kuşları’nın kanat sesleri geliyor. Güçlü olmanın, güçlü kalmanın hatta “yenilmezlik” arzusunun şaşırtıcı kırılganlığından; beklenen bir kargonun kozmik bir hayal kırıklığına dönüşmesinin büyüsünden… Büyülü gerçekçilik ve fütürist gerçekçiliğin sınırlarından, dün, bugün ve yarının arasından… Tasa Kuşları’nın kanat sesleri geliyor. Ama bu ses aynı zamanda kendisine sahici bir “ara yer” inşa eden iyi bir yazarın hikâyeler denizi üzerinde hünerli uçuşunun kanat sesi. Kederin, sessizliğin tuhaf matematiği ve akıl almaz mimarisi arasında kanat çırpan bir öykücü ve öyküleri, okurunu bekliyor. Aykut Ertuğrul

Tahta Evler Demir Kutular

İnsan, kendi içindeki çocuktan köşe bucak kaçtığında gerçekten büyümüş sayılır mı? Geçmişin usulca yaklaşan gölgeleri, içten içe büyüyen korkular, kimseye söylenemeyen sırlar… Tahta evlerin hatıralarla dolu dünyasından çıkıp demir kutulara sığınanların serüvenleri… İroni, kara mizah, toplumsal yergi temelleri üzerine kurulan öykülerinde Alkan Kılıç, modern yaşamın zincirleri arasına sıkışmış insanların iç seslerine kulak veriyor. Yeryüzünün giderek daha fazla gürültüye, sahte parıltılara boğulduğu bir zamanda otantik varoluşun ve sahiciliğin izlerini sürüyor. Bazen ıssız bir tepede, bazen bir tesadüfte, bazen bir laboratuvarda, bazen görülen bir düşte ansızın ortaya çıkan kırılma anlarına odaklanıyor. Tahta Evler Demir Kutular, insan ruhunun karanlık odalarına açılan öyküleri ile okuru sarsıcı bir yolculuğa davet ediyor.

Ada

Eşekler ve köpekler ölür. Fırtınalar kopar. Aşk çok uzaktadır artık, kendisi için geriye ancak hayıflanma ve hasret kalan insan umduğu kahramanlığı hiç gösteremez. Adasını terk edemez. Özgür atlar vardır var olmasına ama avcılar dört bir yandan kuşatır onları, kementlerle avlar, köleleştirir. Özgürlük eski, silik bir rüyadır artık. Fallarda acı, hazin sonlar görünür hep. Balkan edebiyatının önemli isimlerinden Meşa Selimoviç’in gidemeyenleri, ızdırapla hatırlayanları, çılgınca özleyenleri, akıbetini öfkeyle bekleyenleri, kabullenemeyenleri anlattığı Ada, ilk kez Türkçede. “Günün birinde gideceğim.” “Nereye?” “Neresi olursa.” “Ne zaman?” “Hiçbir zaman.”

Erken Gelen Turnalar

Büyümek, olgunlaşmak, yetişkin olmak ne demektir? Kişi, ne zaman bir çocuk olmaktan çıkar ya da nasıl sorumluluk sahibi bir birey olur? Hayatın kendisine yüklediği görev ve ödevleri yerine getirdiğinde mi, yoksa çevresindeki dünyaya, ona dayatılan koşullara başkaldırıp hesaplaştığında mı? Cengiz Aytmatov, Erken Gelen Turnalar’da erginleşmeye dair bu evrensel sorulara cevap arıyor. Okul sıralarından kalkıp doğa ve insanlarla amansız bir mücadeleye girmeye mecbur edilen Sultanmurat ve dört arkadaşının hikâyesi Erken Gelen Turnalar. Beraberinde getirdiği tüm o yıkımla savaşın, doğanın ve -kuşkusuz- toplumsal hayatın sert ve acımasız koşullarının orta yerinde kıyasıya bir mücadelenin, olgunlaşmanın, büyümenin ve yetişkin olmanın hikâyesi.

Cüneydi Bağdadi

Yazar, bu romanında bizleri 9. yüzyıl Bağdat’ına doğru Cüneyd-i Bağdadî ve onun marifet ehli cemaati ile birlikte manevi bir yolculuğa çıkarıyor. Çıktığımız bu yolculuk esnasında, yıkılmış olan Pers ve Bizans medeniyetinin enkazı üzerine inşa olan görkemli İslam medeniyetinin kuruluşuna eşlik ediyoruz. Bu sayede dil bilimlerinin, fıkıh, kelam ve felsefe ekollerinin kuruluşuna da yakından şahit oluyor, o dönemde yaşanan ve İslam tarihinde çok önemli bir yer edinmiş Halku’l-Kur’an krizi esnasında İbn Hanbel’in, ilahi aşk davasında ise Semnûn ve arkadaşlarının yargılanma sürecini merakla takip ediyoruz. Ayrıca el-Hallâc’ın yargılanıp çarmıha gerilerek idam edilmesine sebep olan şartların ve sebeplerin yakından tanığı oluyoruz. Bir yandan da Bağdat’ın giyim kuşam, yemek ve hatta koku kültürüne aşina olmak da cabası. Farklı fikir akımlarının ve siyasi görüşlerin hakim olduğu bir dünyada payandası aşk, marifet ve sevgi olan tasavvuf ve kültüre dair bir otorite inşa ederken bizler romanın kahramanı olan Cüneyd-i Bağdadî’nin sadece tasavvufi değil, beşeri hayatına da dair bütün aşamaları tek tek izliyoruz.

Güneşli Tarafta

Nobel ödüllü Yugoslav yazar İvo Andriç yarım kalmış bu eserinde okuru Balkanlar’da ve kendi geçmişinde sürükleyici ve derin bir yolculuğa davet ediyor. “Güneşli Tarafta isimli roman, yazarın şahsi biyografisini bir romana dönüştürme denemesi olarak önemli bir çalışmadır. Bu şekilde ‘Ex Ponto’ ve ‘Nemiri’ isimli mensur şiirlerden ikilemleri ve ruh hallerini öyküleştirmiş, kendisinin geçmişteki hücre deneyimlerini anlatı ve daha az bilinen biyografik bir şekilde dramatize etmiştir. Muhtemelen bunda istediği sonucu elde edemediğinden romanı yazmaktan da vazgeçmiştir. Güneşli Tarafta romanı, her açıdan, Andriç’in 20. yüzyılın 20’li ve 30’lu yıllarında yayınladığı üç öyküden farklıdır.” - Radovan Vuçkoviç “Evrimsel kriterler açısından Güneşli Tarafta ‘romanı’ Andriç’in lirik evreden epik evreye geçişinde bir köprüyü temsil etmektedir. Birçok özelliğine göre, bu öykü Andriç’in önceki eserlerine daha yakındır. Burada söz konusu olan, tam bir roman karakteri yaratmak amacıyla lirik bir konuyu, epik bir prosedürün yerine koymaktır. Lirik temeli ile Toma Galus’un romanın bütünündeki bir faktör haline gelmesi mümkün görünmemektedir. Bu nedenle o belki de yaratıcısının şiirsellik ve yaratıcılık anlamındaki olgunlaşmasının bir çeşit bilinçli kurbanı olarak algılanabilir.” - Janeta Cukiç Perişiç

Üsküp Dilencileri

Kim Mehmeti, insanlık tarihi kadar eski Üsküp’teki dilenci silsilesini ve gizemli geleneklerini konu alarak Balkanlar’ın bir dönemine ışık tutuyor. Üsküp Dilencileri, Osmanlı’nın Makedonya’dan çekildiği günlerden Tito ve Enver Hoca dönemlerine uzanan metaforik bir başyapıt… “Daha önce tadılan ve sonrasında kaybedilen bir sevgiye karşı duyulan özlem öyle bir acıya dönüşür ki sanki bedeninin içinde bir kurt beliriverir ve asla ölmeyen ama özlem duyankişinin benliğinde daha da sağlamlaşan bu kurt insanın beynini, yüreğini kemirip durur…”

Kuyu

“Çiçeklerin annemin hastalığı yüzünden mi solduğunu yoksa çiçeklerin solması yüzünden mi annemin hastalandığını asla öğrenemedim. Fakat nehrin kıyısındaki eve yerleşmeden bir hafta önce annem yatağa düştü ve bu sırada çiçekler sanki don onları yakmış gibi soldular. Tüm bu yaşananlar, annemin iyileşmesini bekleyip beklememe ya da hasta halde alıp yola çıkma konusunda ne yapacağını bilmeden bahçede dolanan babamın daha da çok canını sıktı. Belki de annemin sağlığının düzelmesini bekleyecekti ama babamın annemi hasta halde alıp, ata bindirip gitmemizi hızlandıran, beklenmedik bir şey daha oldu. Babamın atın üzerindeki hasta annem ile yeni eve doğru yola çıkmasının sebebi kuyunun dibindeki kırmızı benekli balıkların ölmesiydi. Yani annemin hastalanmasından ve kuyunun etrafındaki çiçeklerin solmasından birkaç gün sonra kuyunun dibinden kötü bir koku gelmeye başladı. Babam bu kokuya sebep olan şeyin ne olduğu görmek için gittiğinde sararmaya başlayan ve uzaktan soluk bez parçacıklarına benzeyen balıkları gördü.”