İmam Gazali

Yemek Adabı

İmam-ı Gazâlî’nin en büyük eseri olan İhyâu Ulûmi’d-Din, Müslümanlar için her dönem ilk akla gelen başvuru kaynağı olmuş ve bu esere büyük güven duyulmuştur. Yüzyıllar boyunca Müslümanların ellerinden düşmeyen ve kitaplıklarında baş köşede duran bu rehber nitelikli büyük eseri şimdi yepyeni bir formatla sizlere sunuyoruz. Eserin içinde yer alan konuların her biri, orijinal anlatımı asla bozulmadan, akıcı ve duru bir dil kullanılarak çevirisi yapıldı ve başlı başına birer kitap haline getirildi. İhyâu Ulûmi’d-Din, dört ana bölümden ve her bölüm de onar konudan oluşmaktadır. Üçüncü bölümü olan Adetler’in ilk konusu “yemek adabı” hakkındadır. İmam-ı Gazâlî şöyle der: “Resulullah (sav) şöyle buyurmuştur: ‘Kişi, kendi ağzına aldığı ve hanımının ağzına uzattığı lokmadan bile sevap alır.’ Kişi için böyle bir ecir ancak din ile olur. Kişi o lokmayı din için uzatırsa ve dinin yemekteki adap ve vazifelerini gözetirse gerçekleşir. Biz burada (bu kitapta) yemekteki dinî vazifeleri; farzını, sünnetini, adabını, mürüvvet ve şeklini dört bölümde ve en sonda da bir fasılda anlatacağız.”

Tevhid Ve Tevekkül

İmam-ı Gazâlî’nin en büyük eseri olan İhyâu Ulûmi’d-Din, Müslümanlar için her dönem ilk akla gelen başvuru kaynağı olmuş ve bu esere büyük güven duyulmuştur. Yüzyıllar boyunca Müslümanların ellerinden düşmeyen ve kitaplıklarında baş köşede duran bu rehber nitelikli büyük eseri şimdi yepyeni bir formatla sizlere sunuyoruz. Eserin içinde yer alan konuların her biri, orijinal anlatımı asla bozulmadan, akıcı ve duru bir dil kullanılarak çevirisi yapıldı ve başlı başına birer kitap haline getirildi. İhyâu Ulûmi’d-Din, dört ana bölümden ve her bölüm de onar konudan oluşmaktadır. Dördüncü bölümü olan Münciyat’ın beşinci konusu “tevhid ve tevekkül” hakkındadır. İmam-ı Gazâlî şöyle der: “Muhakkak ki tevekkül, din mertebelerinden bir mertebe, yakin sahiplerinin makamlarından birmakam, mukarreplerin derecelerinin zirvelerindendir. Tevekkül, ilim bakımından müphem bir mesele olup, amel bakımından da pek zordur... Son derece kapalı olan bu meselenin üzerindeki perdeyi kaldırabilmeye ancak derin âlimlerin gücü yetebilir. O âlimler ki Allah’ın lütfuyla gözlerine hakikat nurları sürmelenmiş, bu nedenle basiret ehli olmuş ve işin hakikatine inmiş, sonra da Allah tarafından konuşturulduklarında müşahede ettiklerini ifade etmeye çalışmışlardır. Biz ise şu an bir mukaddime kabilinden, tevekkülün faziletini zikretmeye çalışacağız. Sonra kitabın ilk yarısında tevhid bahsini ekleyeceğiz. Kitabın ikinci yarısında ise tevekkülün ahvâlini ve amelini zikredeceğiz.”

Tövbe ve Günahlardan Kurtuluş Yolları

“Ey iman edenler! Samimi bir tövbe ile Allah’a dönün.” (Tahrim Suresi, 8) İmam-ı Gazâlî’nin en büyük eseri olan İhyâu Ulûmi’d-Din, Müslümanlar için her dönem ilk akla gelen başvuru kaynağı olmuş ve bu esere büyük güven duyulmuştur. Yüzyıllar boyunca Müslümanların ellerinden düşmeyen ve kitaplıklarında baş köşede duran bu rehber nitelikli büyük eseri şimdi yepyeni bir formatla sizlere sunuyoruz. Eserin içinde yer alan konuların her biri, orijinal anlatımı asla bozulmadan, akıcı ve duru bir dil kullanılarak çevirisi yapıldı ve başlı başına birer kitap haline getirildi. İhyâu Ulûmi’d-Din, dört ana bölümden ve her bölüm de onar konudan oluşmaktadır. Dördüncü bölümü olan Kurtarıcılar’ın ilk konusu “tövbe” hakkındadır. İmam-ı Gazâlî şöyle der: “Tövbe, günahı terk etmek demektir. Bir şeyi terk etmek ise ancak onun bilgisine sahip olduktan sonra mümkün olur. Tövbe vacip olduktan sonra tövbe etmeye götürecek şey de vacip olur. O halde günahları tanımak da vaciptir. Günah, terk edilmesinde veya yapılmasında Allah’ın emrine muhalif olan şeylerden ibarettir. Bunun tafsilatı, şer’î olarak mükellef tutulan şeyleri başından sonuna kadar izah etmeyi gerektirir. Şimdilik bizim konumuz bu değildir. Ancak biz mükellef tutulan meselelerin odak noktalarına ve kısımlarının bağlantılarına işaret edelim. Rahmetiyle doğruya muvaffak kılan Allah’tır.”

Öfkenin Afetleri

"Gerçekleri net bir şekilde görenler bilir ki, insanın damarlarında şeytana uzanan bir bağ vardır. Kim öfkenin ateşiyle hareket ederse, şeytana olan yakınlığı artar. Çünkü şeytan ‘Beni ateşten yarattın, onu ise topraktan yarattın.' demiştir. Toprağın yapısı sakinlik ve dinginlikken, ateşin tabiatı ise tutuşmak, yanmak ve sürekli hareket içinde olmaktır. Öfkenin sonuçlarından biri de kin ve hasettir. Bu iki kötü duygu, birçok insanı helak etmiş, onları ahlaken bozulmaya sürüklemiştir. Bu duyguların kaynağı, insanın kalbinde gizlidir. Eğer kalp düzelirse, beden de onunla birlikte düzelir. Ancak kin, haset ve öfke, insanı tehlikeye götüren, kalbi karartan şeylerdir. Bu yüzden, insanın bu tehlikeleri tanıması ve bunların kötü sonuçlarından korunması son derece önemlidir. Eğer bu duygular insanın kalbine yerleşmişse, kişi onları kalbinden temizlemeli, yok etmeli ve tedavi etmelidir." *** Asrının müceddidi Hüccetü'l-İslam İmam Gazalî bu kitabında "öfkenin afetlerini, öfkenin nasıl ortaya çıktığını ve nasıl ortadan kaldırılması gerektiğini" merkeze alıyor. Aynı zamanda öfkenin mahiyetini, özelliğini, kime ve neye nasıl yönlendirilmesi gerektiğini açıklıyor.

Dünyanın Kötülüğü

Dünyada en rahat hissettiğin an, ona karşı en fazla sakınman gereken andır! Dünya ehli, ne zaman bir sevinç içinde huzura kavuştuğunu sansa, bir musibete sürüklenir. Dünyada saadet peşinde koşan kimse aldanır, iyilik yaparak fayda sağlamaya çalışan ise sonunda zarar görür. Çünkü dünya, bolluğu sıkıntıyla, kalıcılığı yoklukla birleştirmiştir. Onun mutluluğu hüzünle karışıktır, giden bir daha geri gelmez ve gelecek olanın ne olacağı bilinmez. Dünyanın vaatleri yalandır, ümitleri boştur, saf nimetleri bulanıktır, hayatı sıkıntılarla doludur. İnsanoğlu burada sürekli tehlike içindedir; nimet içinde olsa da bir tehlike, bela içinde olsa da bir korku içindedir.” *** Asrının müceddidi Hüccetü’l-İslam İmam Gazalî bu kitabında “dünyanın kötülüğünü, gelip geçici halini, önce kendini süslü gösterip sonra çirkinliklerinin nasıl ortaya çıktığını” merkeze alıp anlatıyor.

Kuranın Özü Cevahirül Kuran

İmam Gazzâlî’nin, Kur’ân’ın özünden uzaklaşılıp sadece teknik kısmına bağlı kalmaya karşı bir tepki olarak kaleme aldığı Kur’ân’ın Özü: Cevâhirü’l-Kur’ân, alışık olunanın aksine Kur’ân ayetlerinin enikonu incelemesini yapmaz. Gazzâlî’ye göre Kur’ân bir tefsir kitabı değil, bir okuma rehberi ve fihristidir. Gazzâlî, bu eserinde Kur’ân’ı ve Kur’ân’ın derinlerindeki cevherleri, keşfetmeye yönelik bir çağrı ve bu uğurda insanlara yol gösterecek bir rehber olarak görür; mevcut Kur’ân okuma ve incelemelerini, Kur’ân’ın kıyısında dolaşıp derinlerindeki cevherlerden mahrum kalmak olarak tanımlayıp eleştirir. Kur’ân’ın Özü’nün amacı, Kur’ân okumak isteyen insanlara bir Kur’ân bilinci kazandırmaktır. Gazzâlî, bu bilinç doğrultusunda Kur’ân’ın esas hedeflerini saptar ve bu hedeflere dönük ayetleri bulup onlar üzerine yoğunlaşır. İmam Gazzâlî’nin bu çalışması; Müslümanları Kur’ân’ın özüne çağıran, mana ile maksadın incilerine davet eden çok kıymetli bir eserdir. İnsanı, Kur’ân’da tam olarak göremediği güzelliklere, incilere ve cevherlere çeken bu eser; kendini Kur’ânî hakikatlere adamış bir ömrün, istinbatlarla zenginleşmiş bir idrakin, nasiplendiği bunca nimetin şükrünü eda etme çabasıdır.

Esmaül Hüsna Şerhi El MaksAdül Esma fî Şerhi

smaül Hüsna Şerhi, İmam-ı Gazâlî’nin önemli kitaplarından biridir. Eserde Allah Teâlâ’nın güzel isimleri sadece sözlük anlamlarıyla açıklanmıyor, aynı zamanda onların inanç, mana ve hikmet yönleri de ele alınıyor. Allah’ın isimleri arasındaki anlam farklılıkları, kavramsal detaylar ve bu isimlerin sıfatlarla ilişkisi izah ediliyor. İmam-ı Gazâlî, üç bölümden oluşan kitabının ilk bölümünde “isim” konusunda ayrıntılı bir açıklama yaparak ilk önce zihinleri hazırlıyor. İkinci bölümde Allah’ın doksan dokuz ismini tek tek izah edip diğer isimler hakkında da bilgiler veriyor. Üçüncü ve son bölümde ise ilave ve tamamlayıcı nitelikte olan birtakım meselelere değiniyor. Esmaül Hüsna Şerhi, Allah’ı isimleriyle tanıyıp O’nun marifetine ermek isteyenler için önemli ipuçları içeren kıymetli bir eserdir.

Filozofların Tutarsızlığı Ketebe

Tehâfüt mutlak anlamda bir felsefe karşıtlığına mı yoksa mukayyet anlamıyla belli bir felsefe yapma karşıtlığına mı tekabül etmektedir? İslam düşüncesinin zirve isimlerinden Gazzâlî’nin Tehâfütü’l-Felâsife adlı eseri, sadece yazıldığı devirde değil, kendinden sonraki tüm zamanlarda da en dikkate şayan eserlerden biri olmuş, hem Doğu hem de Batı felsefesinde büyük ilgi görmüştür. Gazzâlî Tehâfüt’te İslam dünyasında Fârâbî ve İbn Sînâ gibi meşhur filozoflar tarafından temsil edilen Yeni Eflatuncu felsefe yapma tarzını muhatap almış; bu felsefenin görüşlerini akli zorunluğa dayandırma iddiasının aklen geçerli olmadığını ortaya koymuş ve bu zorunluluk iddiasının akıldan değil, filozofların felsefi sistemlerinin temelindeki Mûcib Bizzât olan Tanrı anlayışından kaynaklandığını göstermiştir. İşte Tehâfüt bu yönüyle yeni bir felsefe yapma imkânına karşılık gelmektedir ki, onu felsefi açıdan değerli kılan da budur. Elinizdeki kitapta, Tehâfüt’ün II. Abdülhamid dönemi serküttâblarından Süleymân Hasbî Efendi tarafından yapılan tercümesi yer alıyor. Eserin Latin harfli tercümesinden hemen önce sunulan inceleme, Tehâfüt’ün felsefi değerini kavramak açısından okura geniş ve faydalı bir ön okuma sağlıyor. Ayrıca tercümeye eşlik eden sözlük de okurun konuya ilişkin bilme ve öğrenme ihtiyacına önemli ölçüde yardımcı oluyor.

Beden Arzuların Dizginlenmesi

Çok yiyip içmekle kalplerinizi öldürmeyin. Çünkü kalp ekin gibidir, suyu çok olunca ölür. Hz. Muhammed [sav] Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbü Kesri’ş-Şehveteyn” bölümünün tercümesidir. Gazzâlî bu eserinde, insanı helâke sürükleyen iki temel arzu olan yeme içme ve cinsellik üzerinden nefis terbiyesinin esaslarını ele alır. Mide şehvetinin diğer tüm arzuların kaynağı olduğunu ve bu şehvet dizginlenmeden kalbin arınamayacağını vurgular. Açlığın fazileti ve tokluğun doğurduğu gaflet, metnin ana eksenini oluşturur. Gazzâlî, nefsi serkeş bir hayvana benzeterek terbiye yollarını somutlaştırır. Ona göre, nasıl ki serkeş bir hayvan aç bırakılarak terbiye edilirse insanın nefsi de ancak açlıkla dizginlenir. Burada; riyazetin ölçüsü, yeme vakti ve yeme miktarı dikkatle ele alınır. Açlığın kalbi yumuşatan yönü ayrıntılarıyla açıklanır. Cinsellik meselesi fıtrî sınırlar içinde değerlendirilir ve evliliğin hikmeti üzerinde durulur. Gazzâlî insan psikolojisini dikkate alarak şehvetin kalpte bıraktığı izleri çözümler. Modern çağda haz ve tüketim baskısı altında yaşayan insanın iç huzurunu kaybetme sebeplerine güçlü cevaplar da sunar. Bu yönüyle eser, kalbini arındırmak ve nefsini tanımak isteyen herkes için sahih bir yol haritasıdır.

Kalbin Acayip Halleri

Müminin kalbi temizdir, orada parlayan bir kandil vardır. Kâfirin kalbi ise kararmış ve [hakikatten] yüz çevirmiştir. Hz. Muhammed [sav] Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbü ‘Acâibi’l-Kalb” bölümünün tercümesidir. Gazzâlî, insanın iç dünyasını anlamanın ilk adımı olarak kalp, rûh, nefis ve akıl kavramlarını ele alır. Ona göre kalbin hâllerini bilmeyen kimse, nefsin tuzaklarını fark edemez ve aklın rehberliğinden gereği gibi faydalanamaz. İç dünyasını tanımayan kişi ise dış dünyanın cazibesine kolayca kapılır ve savrulur. Eser, kalbin bazen nura bazen karanlığa açılan hâllerini insanın iç mücadelesi üzerinden ortaya koyar. Kalbi arındıran yollar, onu karartan sebepler ve bu süreçte zikrin, murakabenin ve ilmin rolü ortaya konur. İnsan bedeninin gıdasının su ve çeşitli besinler olması gibi kalbin gıdası da itminân ve sükûnettir. Nitekim Kur’ân’da, “Biliniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” buyurularak bu hakikate işaret edilir.

Yeme İçme Adabı

12. yüzyılın büyük İslâm âlimi İmam Gazâlî’nin (rah.), kaleme aldığı eserlerle yalnızca yaşadığı dönemde değil, hemen her asırda derin izler bırakan fakih ve mutasavvıf bir âlimdir. Bu değerli eserlerin arasında öyle bir kitap vardır ki fıkıh, ahlâk ve tasavvuf konularında, yazıldığı günden şimdiye dek İslâm âleminde derin saygı ve kabul görmüştür. Serinin 11. kitabı olan Yeme İçme Âdabı; yemekten önce dikkat edilecek edeplerden davete icabet etmenin önemine kadar pek çok konuyu kaynak ve delilleriyle açıklıyor.

Kalbin Hayret Uyandıran Halleri

İnsanın şerefi ve bütün yaratıklara kendisini üstün kılan meziyeti, Allah Teala'nın kudret ve azametini tanımaya ve O'nu bilmeye bağlıdır. Öyle bilme ki, dünyada, dünyanın güzelliği, kemali ve medar-ı iftiharıdır. Öyle marifet ki, âhiretin azığıdır, insanoğlu ancak kalbiyle Allah'ın mârifetine hazırlanabilir. Kalbin dışında herhangi bir azasıyla marifete hazırlanamaz. O halde Allah’ı bilen kalptir... Allah'a yaklaştıran kalptir. Allah için çalışan kalptir. Allah Teâlâ için gayrette bulunan, Allah Teâlâ nezdindeki sırları keşfeden kalptir. Diğer azalar ise kalbin hizmetçi ve bağlılarıdır. Kalbin çalıştırdığı aletlerdir. Efendinin, kölesini çalıştırdığı, çobanın (idareci) raiyesini güttüğü ve sanatçının aletini çalıştırdığı gibi, kalb de diğer azaları çalıştırmaktadır. Yüce Allah nezdinde makbul olan kalptir. Şu şartla ki, Allah’ın gayrısından boş ola. Allah’ın gayrısıyla dolu olduğu zaman da Allah'tan perdelenen ancak kalptir. Kalptir kendisine hitâb edilen. Allah'a yaklaşmakla mutlu...

Aldanmanın Yergisi Kitabü Zammil Gurur

Akıllı kişilerin uykusu da yemesi de ne güzeldir! Onlar ahmakların uykusuzluğuna ve çalışmalarına nasıl aldansınlar! Takva ve yakîn ehli birisinin zerre kadar ameli aldananların yer dolusu amelinden daha faziletlidir. Hz. Muhammed [sav] Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbü Zemmi’l-Gurûr” bölümünün tercümesidir. Gazzâlî burada aldanmayı açık günahlardan önce gelen bir kalp hastalığı olarak ele alır. Hakiki kulluğun, kişinin niyeti ve kalbinin ihlâsı ile mümkün olduğunu vurgular. Gazzâlî’ye göre kalbin çöküşü çoğu zaman görünür günahlardan ziyade şeytanın, içe fısıldadığı doğrularla başlar. İyilik şekline bürünmüş gizli bir günah olarak tanımlanabilecek aldanma (gurûr), ona göre kişinin kendini kandırarak yani doğru yolda olduğunu zannederek hakikatten uzaklaşmasına yol açar. İlmiyle övünen âlimlerin, ibadetlerine güvenen âbidlerin, manevî hâllerine yaslanan sûfîlerin ve servetiyle kendini emniyette gören zenginlerin nasıl aldanabildiğini çarpıcı örneklerle açıklar. Amelin çokluğunun kurtuluş için yeterli olmadığını hatırlatır. Niyetin ve kalbin ihlâsının belirleyici ölçü olduğunu sürekli ön plana çıkarır. Recâ ile boş temenni arasındaki farkı belirterek Allah’ın rahmetine güvenmenin sınırlarını çizer. Aldanmanın Yergisi, günümüz dünyasında kendini haklı gören, yeterli sayan ve sorgulamaktan uzaklaşan insan için güçlü bir uyarı niteliği taşır.

Kibrin ve Kendini Beğenmenin Yergisi

Kalbinde hardal tanesi kadar kibir olan kişi cennete girmez. Kalbinde hardal tanesi kadar iman olan kişi cehenneme girmez. Hz. Muhammed [sav] Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbü Zemmi’l-Kibr ve’l-Ucb” bölümünün tercümesidir. İmam Gazzâlî, kibri ve kendini beğenmeyi insanı helâke sürükleyen en sinsi kalp hastalıkları arasında görür. Kişinin kendine yönelmesini, niyetini gözden geçirmesini, her amelinin arkasındaki ince niyeti tartmasını ister. Ona göre insan, yaptığı her amelin başında şu sorularla nefsini yoklamalıdır: “Bu ameli Allah için mi, nefsin için mi, yoksa insanların beğenisi için mi yapıyorsun? Niyetinin arkasında ucb, kibir ya da riya var mı?” İnsan bu soruları cevaplarken görünenden ziyade görünmeyenin yani kalbindeki gizli sırların peşine düşmelidir. Gazzâlî burada; ilmin, ibadetin ve zühdün dahi kibirle kirlenebileceğini hatırlatarak en seçkin görünen amellerin bile gizli bir hastalıkla boşa çıkabileceğini söyler. Kibrin kişiyi haktan uzaklaştırdığını, nasihati ağırlaştırdığını, kardeşlik hukukunu zedelediğini açıkça ortaya koyar. Buna karşılık tevazuyu kalbi arındıran bir makam olarak konumlandırır ve insanın kendi acziyetini idrak etmeden gerçek kulluğa erişemeyeceğini bildirir. Kibrin ve Kendini Beğenmenin Yergisi, tevazunun kalbe inemeden dudaklarda kaldığı, görünür olma çabasının ve kendi kendine yeterlilik iddiasının ucbu ve kibri beslediği bu çağda nefsini habis duygulardan arındırmak isteyen modern insan için bir rehber niteliğindedir.

Sultana Öğütler

“Ey hükümdar, şunu bil ki bu ağacın on kökü ve on dalı vardır. Kökü, kalbin inancıdır, dalı ise bedenin eylemleridir.” Kimyâ-yı Saʿâdet, İhyâʾü ʿulûmi’d-dîn,Tehâfütü’l-felâsife gibi klasikleşmiş çok sayıda eseriyle İslam düşünce dünyasını şekillendiren en önemli düşünürlerden biri olan Gazzâlî’nin siyasetname niteliğindeki eseri Nasîhatü’l-mülûk Farsça aslından Türkçeye ilk defa tercüme ediliyor. Araştırmacılar, Gazzâlî'ye atfedilen bazı eserlerin ona ait olmadığını iddia etseler de Nasîhatü’l-mülûk’ün Gazzâlî tarafından Farsça yazılmış ve daha sonra Arapçaya çevrilmiş bir eser olduğunu kabul etmişlerdir. İçeriğinden anlaşıldığı üzere Nasîhatü’l-mülûk, Gazzâlî’nin Tus’ta inzivada yaşadığı hicri 500-505 yılları arasında yazılmıştır. İmam Gazzâlî manevi dönüşümüne neden olan on yıllık manevi yolculuğunun başında şunun için söz vermiştir; hiçbir hükümdardan hediye kabul etmemek, hiçbir hükümdarla görüşmemek ve münazara yapmamak. Nasîhatü’l-mülûk bir bakıma bu sözün tutulmasının bir semeresidir. Gazzâlî, Sultana Öğütler başlığıyla sunduğumuz bu eserde devlet yönetimiyle ilgili konuları belirli kısımlara ayırdıktan sonra çeşitli hikâyeler ve olaylarla örneklendirir. Fars ve Arap kökenli birçok devlet adamı ile ilgili anekdotlara yer vermesi, kitabı tarihî açıdan da değerli kılar.

Müslümanın Edepleri

Yaratılmışların en şereflisi Allah Resûlü’ne, onun şerefli âline, ashabına, onun miras olarak bıraktığı ilme, güzel ahlâka sahip çıkanlara ve onun izinden gidenlere salâtü selâm olsun. Elinizdeki eser, İslâm âleminde yüzyıllardır "Hüccetü’l-İslâm” (İslâm’ın delili) lakabıyla tanınan rabbânî âlim ve büyük mutasavvıf İmam Gazâlî hazretlerine [rahmetullahi aleyh] aittir. O, hayatı, ilmî şahsiyeti, yazdığı eserler ve hizmetleriyle İslâm dinine birçok hizmette bulunmuş İslâm âlimlerden biridir. Bu eser, hacmi küçük olmakla birlikte, içerdiği konular itibariyle oldukça kıymetlidir. Asıl adı el-Edebü fî’d-Dîn olan bu eseri, Arapça aslından Müslümanın Edepleri adıyla olabildiğince anlaşılır bir dille çevirmeye çalıştık. Eser üzerinde yer yer dipnot çalışması yaptık. İmam Gazâlî [rahmetullahi aleyh] Şâfiî mezhebine mensup bir âlim olduğu için ibadetlerle ilgili edepleri Şâfiî mezhebinin hükümlerine göre zikretmiştir; biz de gerekli bazı yerlerde Hanefî mezhebine göre bildirilen hükümleri dipnotta belirttik. Eser, bir müslümanın Rabb’ine karşı kulluk âdâbından başlayarak günlük ibadetlerinde ve hayatında dikkat etmesi gereken edeplerden kısa ve öz olarak bahsetmektedir. Bu önemli eserin çevrilmesini bize nasip eden yüce Mevlâmız’a sonsuz şükürler olsun. Bu çalışmaya vesile olan değerli büyüklerimizden Allah razı olsun. Eserin hazırlanmasında ve okuyucularımıza sunulmasında yardımı olan ve emeği geçen herkese teşekkürü bir borç biliriz. Temennimiz bu çalışmanın herkes için faydalı olmasıdır. Çalışmak bizden, başarı ve hidayet Cenâb-ı Mevlâ’dandır.

Hidayet ve Maneviyat Kitap Seti 4 Kitap

Hüccetü’l-İslam İmam-ı Gazâlî, asırlardır İslam dünyasında en çok okunan, güven duyulan ve başvuru kaynağı kabul edilen büyük âlimlerden biridir. Onun kalpleri uyandıran, nefsi terbiye eden ve insanı hakikate yönelten eserleri, her dönemde Müslümanların yolunu aydınlatmaya devam etmiştir. Bu özel set; Hidayete İlk Adım, Tevhid ve Tevekkül, Tövbe ve Maneviyatı Yükselten İlkeler adlı dört kıymetli eseri bir araya getiriyor. Her biri, insanın Allah’a yönelişini güçlendiren, kulluk bilincini derinleştiren ve dünya hayatını ahiret ekseninde anlamlandırmaya yardımcı olan temel konuları ele almaktadır. Hidayete İlk Adım, ilmin meyvesi olan hidayetin başlangıcını gösterirken; Tevhid ve Tevekkül, kulun Allah’a teslimiyetini, güvenini ve yakın makamlarını anlatır. Tövbe, insanın günahlardan arınarak Rabbine samimiyetle dönüşünü konu edinir. Maneviyatı Yükselten İlkeler ise ilim, ihlas, edep, sabır, şükür, takva, züht ve kanaat gibi değerlerle dünyevileşme tehlikesine karşı manevi bir rehber sunar. İmam-ı Gazâlî’nin derin bakışıyla şekillenen bu dört eser, kalbini muhasebeye çekmek, nefsini terbiye etmek ve hayatına daha güçlü bir manevi yön vermek isteyen herkes için kıymetli bir başvuru setidir. Bu set, sadece okunacak kitaplardan değil; insanın iç dünyasını yenileyen, kulluk yolculuğuna rehberlik eden ve kalbe istikamet kazandıran dört manevi duraktan oluşmaktadır.

Ölüm ve Gerçek Hayat

İnsan, bu dünyaya ebedî kalmak için değil; ebedî hayata hazırlanmak için gönderilmiştir. Ölüm, bir son değil; hakikatin bütün açıklığıyla ortaya çıktığı ilk andır. Kabir, ahiret yolculuğunun ilk menzili; kıyamet ise herkesin Rabbi'nin huzurunda hesap vereceği büyük buluşmadır. İmam Gazâlî bu eserinde, Kur'ân-ı Kerîm ve sahih hadislerin rehberliğinde ölümün hakikatini, kabir hayatını, kıyameti, hesabı, mizanı, sıratı, cennet ve cehennemi özlü ve etkileyici bir üslupla anlatmaktadır. Ölümü hatırlayan kimse, dünyaya aldanmaz; ömrünü değerlendirir ve ahireti için hazırlanır. Gerçek hayat, ölümden sonra başlayacaktır. Kabir, kıyamet ve ahiret yolculuğunu anlamak isteyenler için bu eser, asırlardır yol gösteren kıymetli bir rehberdir.

Ben Nefsimi Temize Çıkarmam

“Çok yemek, Allah’tan gafil olmanın ve haddi aşmanın kaynağı ve başlangıcıdır. Bu bakımdan nefis, açlıkla uysallaşıp kırıldığı kadar başka hiçbir şeyle uysallaşıp kırılmaz. Aç kalan nefis, sahibine karşı sakinleşir ve ondan korkar. Âcizliğini ve zelilliğini anlar. Zira kuvveti zayıflamış, elinden kaçan birkaç lokma yüzünden hileleri oldukça daralmış, içemediği bir yudum sudan dolayı da dünya kendisine zindan kesilmiştir. İnsanoğlu nefsinin zelilliğini ve âcizliğini anlamadıkça mevlasının izzet ve kahrını göremez. İnsanoğlunun saadeti ancak daimi olarak nefsinin zillet ve âcziyetini anlayıp, mevlasının izzet, kudret ve kahrını bilmesindedir. Bu bakımdan insanoğlu daima aç, mevlasına muhtaç ve mecbur olduğunu bilmeli ve bundan zevk almalıdır.” *** Asrının müceddidi Hüccetü’l-İslam İmam Gazalî bu kitabında “nefs, gurur, kibir, şükür” kelimelerini merkeze alıyor. Bu kelimelerin mahiyetini, özelliğini, kime ve neye nasıl yönlendirilmesi gerektiğini açıklıyor.

Gökyüzüne Bakmanın Faydaları

“Şu âlemi düşündüğünde ihtiyaç duyulan herşeyin içinde hazır olduğu bir ev gibi bina edilmiş bulursun. Sema tavan gibi yükseltilmiş, arz sergi gibi döşenmiş, yıldızlar kandiller gibi asılmış, cevherler zahire gibi depolanmış, her iş için herşeyi hazır ve hazırlanmış görürsün. Semayı yaratmakla kudretinin noksan sıfatlardan temiz olduğunu gösteren Sübhan, onun renklerini, renklerin en şiddetlisi ve göz için en uygun şekilde yaratmıştır. Nefisler semaya döndüklerinde onun genişliğinde bir nimet ve rahatlık bulur. Hikmet sahipleri derler ki: Evindeki nimet ve rahatlık semayı görebildiğin yer kadardır.” Asrının müceddidi Hüccetü’l-İslam İmam Gazalî bu kitabında Cenab-ı Hakk’ın mahlûkatında yarattığı hikmetleri nazara veriyor. Semanın yaratılışıyla başlayarak, insanın yaratılışından kâinatın yaratılışına, kuşların yaratılışından balıkların yaratılışına, denizlerin yaratılışından ateşin yaratılışına varlık mertebelerini sayıyor ve bizi düşünmeye, ibret almaya ve şükretmeye çağırıyor.

Dalaletten Selamete

Bağdat'ta Nizamiye Medresesinde makam ve mevki sahibi bir alim iken, şöhreti ve kurulu düzenini arkasında bırakarak derin bir buhrana giren Gazzâlî, "kurtuluşa" giden yolu kalıplaşmış bilgilerde değil, inzivanın sessizliğinde arar. Şüphenin, arayışın ve kurtuluşun hikâyesini anlatan el-Münkız mine'd-Dalâl, bir alimin kendi iç dünyasına yaptığı hicretin günlüğüdür. Gazzâlî bu eserinde; duyuların yanıltıcılığını, aklın sınırlarını ve dönemin fikir hareketleri olan kelam, felsefe, talimiyye ve tasavvufu titiz bir şekilde masaya yatırır. Hakikatin yalnızca otoriteden miras kalan bilgilerle veya çıplak akılla kavranamayacağını; bilginin ancak kalp gözü ve amel ile bütünleştiğinde insanı selamete çıkaracağını savunur. Yüzyıllardır hem Doğu'da hem Batı'da yankı uyandıran bu entelektüel otobiyografi, sizi şüphenin karanlığından yakînin aydınlığına uzanan ilim yolculuğuna davet ediyor.

Allahın Sanatındaki Harikalar

Gazzâlî'nin el-Hikme fî Mahlûkâtillâh adlı eseri, Gazzâlî külliyatından alışık olduğumuz fıkıh, kelâm veya mantık kitaplarından oldukça farklıdır. Eser, günümüzden bakıldığında bir doğa bilimleri kitabı kadar özgün bir duruş sergiler. Ancak Gazzâlî'nin asıl gayesi teknik bilgi aktarmak değil; kainatın her zerresinde ilahi nakışları okumak ve doğayı bir iman aynası gibi seyretmektir. Elinizdeki eser, dönemin bilimsel bilgilerini de kısmen içeren bir risâle olmakla birlikte, aslî amacı bilimsel bilgiler sunmak değildir. Mezkûr risâlenin aslî fonksiyonu, Kâdir-i Muhtar'ın ef'âline hikemî bakışı öğretmek ve avama bu noktada manevî rehberlik etmektir. Çünkü İmam Gazzâlî için âlem büyük insan, insan küçük âlemdir. Âleme hikmet gözlüğünden bakmayı öğrenenler, kendilerine de o gözle bakmaları gerektiğini mutlaka anlayacaklardır. Bu yolda mesafe kat edenler ise nihayetinde muhakkak şu hakikat durağına uğrayacaklardır: "Kendini bilen, Rabbini bilir."

Dinde Kırk Esas

Hicrî beşinci asrın müceddidi İmam Gazâlî’nin [rah.] kaleme aldığı, İslam dünyasınca kabul gören ve akaid ile tasavvuf ilimlerinin hülâsası mahiyetindeki Dinde Kırk Esas adıyla sunduğumuz eser; her yaştan insanın istifade edebileceği sade ve anlaşılır bir üslupla akaidin temel konularından tasavvufun derin meselelerine kadar eşsiz açıklama ve izahatlar serdediyor. Eser, Allah Teâlâ’yı doğru bilmenin, Resûlü’nün sünnetine ittiba etmenin gerekliliği ile nefis ve şeytanın insanı aldatma yollarını açıklayarak müminin sahip olması gereken güzel ahlâkın usulünü ve sonsuz faydalarını izah ediyor. Kur’an ve sünnet yolunda her kelimesi derin manaları haiz olan kıymetli kitap, inanan kalpler için bir şifa ve düstûr niteliğindedir.

Kimyayı Saadet 4 Cilt

KİMYAYI SAADET 4 CİLT 11. yüzyılın büyük sûfî âlimi İmam Gazâlî’nin (r.aleyh) kaleme aldığı, asırlardır İslâm dünyasında büyük bir ilgi ile okunan Kimyâ-yı Saâdet; akaidden fıkha, tasavvuftan adab-ı muaşerete kadar pek çok konuyu ayet-i kerimeler, hadis-i şerifler ve selef-i salihinin sözleriyle ele alıyor. Sade ve anlaşılır bir üslupla şeriat, tarikat ve hakikat konularını açıklıyor. Kimyayı Saadet 4 Cilt; her cümlesinde Kur’an ve Sünnet’e tâbi olmanın gerekliliğini vurgulayan İmam Gazâlî hazretlerinin bu köklü kitabı; Selçuklu ve Osmanlı’dan günümüze miras kalan unutulmaz bir eser olarak Mehmet Ali Özkan’ın Farsça aslından tercümesiyle Semerkand Yayınları’nda okurlarıyla buluşuyor.

Peygamber Ahlakı İhya-u Ulumiddin

PEYGAMBER AHLAKI 11. yüzyılın büyük İslâm âlimi İmam Gazâlî rah., kaleme aldığı eserlerle yalnızca yaşadığı dönemde değil, hemen her asırda derin izler bırakan fakih ve mutasavvıf bir âlimdir. Bu değerli eserlerin arasında öyle bir kitap vardır ki fıkıh, ahlâk ve tasavvuf konularında, yazıldığı günden şimdiye dek İslâm âleminde derin saygı ve kabul görmüştür; İhyâü Ulûmi’d-Dîn… Semerkand Yayınları’ndan bölüm bölüm müstakil kitaplar halinde yeniden tercüme edilen ölümsüz eser, hem çeviri dili hem de tasarımı yönüyle dikkat çekiyor. Serinin 20. kitabı olan Peygamber Ahlâkı; Hz. Peygamber’in (s.a.v) ahlâkı, fazileti ve şemailinden; konuşması, gülmesi, yemek ve giyim konusundaki ahlâk ve edepleri ile mucizeleri ve peygamberliğinin delillerine kadar pek çok konuyu kaynak ve delilleriyle açıklıyor.

Esma-i Hüsna Şerhi

Esma-i Hüsna Şerhi Âlimlerin ifade ettikleri gibi bilginin değeri içeriğiyle orantılıdır. Dolayısıyla bir bilginin veya ilmin içeriği ne kadar değerliyse, o bilgi ya da ilim de bu denli değerli olacaktır. Bu nedenledir ki itikad ilminin mühim bir konusu olan esmâ-i hüsnâ, ilimlerin en değerli ve üstün olanlarındandır. Nitekim içeriğinde Hak Teâlâ ile ilgili konular ve hükümler işlenir. Mümin kimsenin imanı ve ibadeti adına ciddi bir ehemmiyet arzeden Allah Teâlâ’nın isimleri, sıfatları ve bunlarla ilgili konularda insanın sorguladığı veya şüphede kaldığı birçok sorunun cevabı, esmâ-i hüsnânın "ehl-i sünnet temelinde” anlaşılmasına bağlıdır. Bizler de bu hakikat ve ihtiyaca icabet etmek niyetiyle ehl-i sünnet önderlerinden İmam Gazâlî’nin kaleme aldığı "el-Maksidü’l-Esnâ” adlı eseri Esmâ-i Hüsnâ Şerhi adı altında titiz bir çalışmayla istifadeye sunduk.

Çocuklar İçin İhyai Ulumiddin

İmam Gazali’nin İhyau Ulumi’d-Din kitabı 4 büyük ciltten oluşan bir ilimler hazinesidir. Tamamı dört bin sayfa civarındadır. Bu büyük ilim hazinesinden çocukların da istifade etmesi için büyük bir çalışma içerisine girdik. İlk önce çocukların anlayabileceği bölümleri seçtik. Ve yine onların anlayacağı bir dille kaleme aldık. Her bir bölümün sonuna da pekiştirici bilgiler ekledik. Renkli ve resimli yaparak onların dikkatlerini canlı tutmaya çalıştık. Geriye kıymetli çocuklarımızın istifadesi kaldı...

Yolculuk Adabı

İmam-ı Gazâlî’nin en büyük eseri olan İhyâu Ulûmi’d-Din, Müslümanlar için her dönem ilk akla gelen başvuru kaynağı olmuş ve bu esere büyük güven duyulmuştur. Yüzyıllar boyunca Müslümanların ellerinden düşmeyen ve kitaplıklarında baş köşede duran bu rehber nitelikli büyük eseri şimdi yepyeni bir formatla sizlere sunuyoruz. Eserin içinde yer alan konuların her biri, orijinal anlatımı asla bozulmadan, akıcı ve duru bir dil kullanılarak çevirisi yapıldı ve başlı başına birer kitap haline getirildi. İhyâu Ulûmi’d-Din, dört ana bölümden ve her bölüm de onar konudan oluşmaktadır. Üçüncü bölümü olan Adetler’in ilk konusu “yolculuk adabı” hakkındadır. İmam-ı Gazâlî şöyle der: “Bil ki! Yolculuk, bir çeşit hareket ve insan içine karışma halidir... Hem faydaları hem de zararları bulunur. Yolculuğa sevk eden etkenlerin içerisine ya bir kaçış hali ya da bir şeyi elde etme arzusu muhakkak vardır... Kişi, bu yolculuğu sırasında ihmal etmemesi gereken ve onu şeytana uyanlardan ayıracak şartları bilmelidir. Uyması halinde ahirette ona faydalı olacak kazançlar elde etmesini sağlayacak şartları öğrenmelidir. Biz de Allah’ın izniyle bu şartları ve davranışları iki kısım halinde zikredeceğiz.”