Tevfik el-Hakim

Şarkın Serçesi

Sevdiği kız iki adım ötede dururken zamanını kafede düş kurarak geçiren Doğulu âşık, ah! Bahsettiği kadın Paris’te mi yaşıyor yoksa Binbir Gece Masalları’nda mı? Hakikat, düşler memleketinde geçer akçe değil! Peki itiraf etmek kolay mı? Ya inkâr etmek neye yarar? Mısır’ın ünlü edibi, çağdaş Arap edebiyatının etkileyici sesi Tevfîk el-Hakîm, 1938'de yayımlanan Şark’ın Serçesi’nde bir aşk hikâyesini, bir yüreğin çırpınışını, bir zihnin bocalayışını Doğu ve Batı karşıtlığı üzerinden anlatıyor. Okuru II. Dünya Savaşı öncesi Paris’ine götürerek kapitalizmin yükseldiği Fransız toplumuna, ekmeklerini ceplerinden çıkardıkları çakıyla kesen işçilere, sigaralarını banknotla yakan Amerikalılara, semayı keşfeden Doğululara ayna tutuyor. Satır aralarında Beethoven’ın senfonilerine rastlamak da mümkün Hâfız-ı Şîrâzî’nin beyitlerine de. Şark’ın Serçesi, insanı, içinde pusuda bekleyen ikilemlerle yüzleştiren bir sarkaç. Öyleyse neden aşk semasında kanat çırpıp ötmüyorsun?

Ruhun Dönüşü

Tevfîk el-Hakîm, Ruhun Dönüşü’nde Kahire’de aynı evde yaşayan, akrabalık bağlarıyla birbirine tutunan; ancak ekonomik sıkıntılar ve sessiz çatışmalar arasında giderek dağılmaya başlayan bir ailenin hikâyesini anlatıyor. Evin tek kadını olan Zenûbe’nin, ev bütçesini sarsan arayışlarıyla Abduh ve diğer erkekler arasında yükselen gerilim, bu dar mekânın içinde birikerek bir çatlağa dönüşür. Bu hayatların arasında genç Muhsin, çocukluk deneyimleriyle yoğrulan sınıf bilincini ve dış dünyayla kurduğu huzursuz ilişkiyi anlamlandırmaya çalışır. Kahvehanelerdeki sıradan ama gösterişe yaslanan konuşmaların hemen ötesinde, Zenûbe’nin batıl yollara başvurarak aradığı kurtuluş, evdeki herkesi gerçekliğin soğuk yüzüyle ve kendi hakikatleriyle yüzleşmeye zorlar.