M. Edip Çağmar

Alıştırmalarla Belagat

Bütün diller gibi Allah’ın insanlara bir nimeti olan Arapça ile ilgili çeşitli ilimler mevcuttur. O ilimlerden birisi de belâgat ilmidir. Başta meleke olarak var olan Arap Belâgati sonra Kur‘ân-ı Kerîm’e olan ilgi nedeni ile müstakil bir ilim haline gelmiştir. Belâgat Arap dili açısından önemli olmakla birlikte Kur’ân’ın i‘câzının anlaşılmasında başta gelen ilimdir. Yazılmış klasik belâgat eserlerinde tespitlerimize göre alıştırmalar bulunmuyor. Günümüzde yazılmış bazı belâgat kitaplarında ise, alıştırmalar olsa da yeterli olmadığı kanaatindeyiz. Bu çalışmada Arapça metinlerin belâgat açısından tahlil edilmesi ve belâgatin okuyanda meleke haline gelmesi için aşağıdaki hususlara dikkat edilmiştir. 1-Çok örnek ve alıştırma verilmiştir. Mümkün olduğu kadar her kural için Ayet, Hadis ve Arap şiirinden en az birer örnek zikredilmiştir. Gerekli durumlarda ya kelam-ı kibardan örnekler aktarılmış ya da az olmakla birlikte yeni örnekler oluşturulmuştur. 2-Verilen örnek ve alıştırmalar arasında belâgat kitaplarında ya hiç zikredilmeyen ya da çok az zikredilen sözler de bulunmaktadır. Aktarılan bazı sözler için ise, farklı yorumlar yapılmıştır. 3-Verilen örneklerin bir kısmı kurallarla birlikte sunulmuş; bir kısmı ise, kurallardan sonra verilen ayet, hadis ve beyitlerden müteşekkildir. Onlar tercüme edilmiş ve ilgili belâgat yönleri belirtilmiştir. Alıştırmalar ise, metin, ayet, hadis, Arap şiirinden beyitler, cümle oluşturma, boşluk doldurma, Arapçaya çevirme, yanlış ve doğruyu tespit etme vb. kategoriler şeklinde hemen hemen her konuda icra edilmiştir. Sonuç olarak bu eserin iyi bir şekilde okunması kişiye en az Arapça metinleri belâgat açısından tahlil etme kabiliyetini kazandırır.

Alıştırmalarla Nahiv Arapça Dil Bilgisi

Bu nahiv kitabı, birçok nahiv aliminin metoduna uygun olarak; merfûat, mensûbât, mecrûrât, meczûmât ve tâbiler bölümleri altında sizlere takdim edilmiştir. Kitapta ayrıca, Nahvin doğuşu, ekolleri, vaz'ı hakkında kısa bir bilgi verildi. Diğer bir husus ise, öğrenciler özellikle Arapça metinleri i'râb ederken sık sık bazı hatalar yapmaktadırlar. İşte onların Nahiv ilmi açısından olmayacak yanlışları yapmamaları için bu kitabın sonunda Nahvin Olmazları şeklinde bir başlık oluşturuldu. Burada Nahivde olmaması gereken altmış dolayında madde ifade edildi. Bunun çok faydalı olacağı kanaatindeyiz. Konular işlenirken, öncelikle kurallar örneklerle izah edilmeye çalışıldı. Mümkün olduğu kadar örnekler Kur'ân-ı Kerîm'den verildi. Kuralların çoğu için birden fazla örnek zikredildi ve açıklandı. Her konunun sonuna değişik kategoride çeşitli alıştırmalar konuldu. Alıştırmalar bazen öğrenci veya okuyanlara ağır gelse bile, ayet ve hadislerin anlamı Türkçe tercümelerden öğrenilebilir. Bazı metinlerde anlamı zor olan cümle veya paragraflar bulunabilir. Ancak ciddi bir uğraş ile yapılan alıştırmalar daha faydalı olmaktadır.